سازوكارهاي فيزيولوژيكي و مولكولي تحمل تنش اكسيداتيو در ژنوتيپ‌هاي جهش يافته برنج رقم هاشمي (Oryza sativa L. cv. Hashemi) در شرايط تنش شوري

شوري خاك از جمله عوامل تنش‌زاي محيطي است كه باعث تجمع ‌گونه‌هاي فعال اكسيژن و ايجاد تنش اكسيداتيو و در  نتيجه كاهش رشد و توليد گياهان زراعي مي‌شود. در اين تحقيق كه در سال 1398 در محلول غذايي در آزمايشگاه كشت بافت مؤسسه تحقيقات برنج كشور (رشت) اجرا شد، فعاليت آنزيمي و بيان ژن هاي موثر در دفاع آنتي‌اكسيداني دو ژنوتيپ برنج جهش يافته منتخب متحمل به تنش شوري (em4hs290 و em4hs84) همراه با رقم هاشمي (والد غير جهش يافته)، رقم FL478 (متحمل) و رقم IR28 (حساس) مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه فعاليت آنزيمي‌ پراكسيداز (POX) در ارقام هاشمي و IR28 و آسكوربات پراكسيداز (APX) در ژنوتيپ‌هاي جهش يافته متحمل و رقم متحمل FL478 به‌طور معني‌داري افزايش يافتند. نتايج بيان ژن هاي مرتبط با تنش شوري نيز نشان داد كه عليرغم رفتار متفاوت ژن‌ها در ژنوتيپ‌هاي برنج مورد ارزيابي، ميزان كل بيان ژن‌هاي OSGR1، DREB2B، OsAOX1C و POX1 در ژنوتيپ‌هاي جهش يافته متحمل بيشتر از رقم حساس بود. فراواني رونوشت ژن‌هاي OsAPX2 در ژنوتيپ‌هاي متحمل در شرايط تنش شوري كوتاه‌مدت به‌طور معني‌داري بيشتر بود و با حذف پراكسيد هيدروژن و افزايش فعاليت آنزيم اسكوربات پراكسيداز همبستگي داشت. عدم شباهت در الگوي بيان ژن هاي مورد مطالعه بين دو ژنوتيپ جهش يافته متحمل و والد آنها (رقم هاشمي) نشان داد كه القاي جهش مي‌تواند از طريق بهبود فعاليت آنتي‌اكسيداني باعث افزايش توانايي ژنوتيپ‌هاي برنج براي تحمل تنش شوري در مقايسه با ارقام والد حساس آنها شود. به‌نظر مي‌رسد كه ژنوتيپ‌هاي جهش يافته برنج رشد مناسبي را در شرايط تنش شوري خاك نيز داشته باشند.