بررسي رابطه بين حسابداري ذهني ماليات بر درآمد و ماليات بر ارزش افزوده با تمكين مالياتي

با پيدايش ماليات، پديده فرار مالياتي و عدم تمكين مالياتي همواره وجود داشته است. مجموعه‌‏اي از عوامل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، روانشناختي بر تصميمات عدم تمكين و فرار مالياتي موثر است. در صورتي كه عوامل موثر بر تمكين يا عدم تمكين مالياتي مشخص شود، مي توان با تغييراتي در قوانين، ساختارها يا فرايندهاي مالياتي به افزايش تمكين و جلوگيري از فرار مالياتي كمك كرد. در اين پژوهش بررسي مي شود كه آيا مديران مالي، حسابداران، ماليات دهندگان بر اساس تئوري حسابداري ذهني، ماليات بر درآمد و ماليات بر ارزش افزوده را به صورت ذهني، جداگانه از ساير رويدادهاي مالي در نظر مي گيرند؟ و آيا افرادي كه نمرات بالايي در انجام حسابداري ذهني دارند، تمكين مالياتي بيشتري نيز انجام مي دهند؟ اين پژوهش از نوع كاربردي و توصيفي - پيمايشي و از منظر بعد زماني جزء پژوهشهاي مقطعي است كه در سال شمسي1401 ( سال مالياتي 1400) انجام شده است. جامعه آماري اين پژوهش را مديران مالي و حسابداران و مؤديان مالياتي مشاغل و شركتهايي كه در استان كرمان موظف به ارائه اظهارنامه مالياتي مي باشند را تشكيل مي دهد. از آنجا كه جامعه آماري اين پژوهش نامحدود فرض شده است، به ‌منظور تعيين حجم نمونه از فرمول كوكران براي جامعه نامحدود استفاده گرديد و حجم نمونه 384 نفر برآورد شد و به منظور گردآوري داده ها از پرسشنامه اي مشتمل بر دو بخش سوال استفاده گرديد. نتايج پژوهش بيانگر اين است كه مؤديان مالياتي به صورت ذهني، ماليات را از ديگر در آمدها جدا مي كنند و بين درآمد ناخالص و خالص تمايز قائل مي شوند و همه فعاليتهاي مالي را در يك حساب ذهني واحد، وارد نمي كنند. همچنين نتايج نشان داد كه حسابداري ذهني تاثير مثبت و معناداري بر تمكين مالياتي دارد و مؤديان مالياتي كه نمرات حسابداري ذهني بالاتري دارند، تمكين مالياتي بيشتري نيز انجام مي دهند.