نهاد خانواده در پرتو اصالت اجتماع

در نگرش به نهاد اصيل خانواده، سه نظريه اصالت فرد، اصالت اجتماع و اصالت فرد و اجتماع وجود دارد. در ديدگاه اصالت فرد، احكام، تكاليف و حقوق زوجين، والدين و فرزندان نسبت به يكديگر مورد مطالعه قرار گرفته و ماهيت جمعي خانواده مغفول واقع شده است. در ديدگاه اصالت اجتماع، خانواده بما هو خانواده، موضوع مطالعه قرار مي‌گيرد و اعضا به‌طور مستقل مورد بحث نيستند. هدف اصلي اين نگرش حفظ نهاد خانواده از گزند خودخواهي‌ها به بهاي كاستي از آزادي‌هاي فردي است. در رويكرد اصالت فرد و اجتماع، بُعد فردي و اجتماعي خانواده توأمان حائز اهميت است و علاوه بر اهميت اعضا، ماهيت جمعي آن نيز مورد توجه قرار گرفته است. در اين ديدگاه، آثاري همچون حيات مستقل از حيات فردي، قواعد و سنت‌هاي مستقل و استقلال عمل افراد بر خانواده مترتب مي‌شود. با مراجعه به كتب و قوانين مربوط به خانواده درمي‌يابيم كه تا كنون نگرش تك‌جانبي حاكم بوده است؛ ليكن اين نگرش آثار سوئي همچون تسريع از بين‌ رفتن استقلال خانواده‌ها در تمدن جديد، كاهش جمعيت، ادغام نقش‌هاي خانواده در اجتماع، برداشته ‌شدن مرز خانه و جامعه و تجزيه خانواده را در پي دارد. در آثار حقوق‌دانان متأخر، سازماني بودن خانواده طرفدار پيدا كرده و با كم‌رنگ‌ شدن تئوري فردگرايي، بيشتر تئوري‌ها معطوف به مصلحت خانواده شده است كه در آن نقش‌هاي زوجيتي و والديني محو در يك كل منسجم مي‌شود. پژوهش حاضر با روش تحليلي‌ـ‌توصيفي و جمع‌آوري اطلاعات به‌صورت كتابخانه‌اي، مترصد بررسي حقوقي نهاد خانواده در پرتو اصالت اجتماع است. نتيجه اين رويكرد نوين در مطالعات حقوقي، تحول حقوق خانواده خواهد بود.