تحليل ارتباط الگوي قابي به مثابه شكل برونه در تعامل با مادۀ بيان در هنر زنديه

طرح قابي يا لوزي‌ بندي از الگوهاي تكرارشونده در هنر نيمهٔ دوم سدهٔ دوازدهم هجري قمري است. الگوي يادشده بر بستر مواد بياني گوناگوني از عصر زنديه پديدار شده است. به ديگر سخن طرح قابي، الگويي رايج در آثار هنري زنديه است كه به‌تناسب مادهٔ بيان يا فرم پذيرندهٔ آن به‌نحوي خاص و متناسب بروز يافته است. طرح قابي با فرض دولايهٔ شبكه‌اي و تزئينات مياني در آثار گوناگون هنري با وجود شباهت نسبي، جلوه‌هاي متفاوتي داشته است. از اين گذرگاه پرسش اين است كه تكرارشوندگي طرح قابي در تعامل با مواد بياني متنوع و متعدد در عصر زنديه چگونه قابل تبيين است؟ هدف شناخت طيف متنوع الگوي «قابي» به‌مثابه نرم‌نشانه متناسب با مادهٔ بيان يا سخت‌نشانه‌ها در قالب آثار هنري گوناگون عصر زنديه است. پژوهش از انواع تحقيقات كيفي است و براساس هدف، در دستهٔ تحقيقات بنيادي مي‌گنجد. روش تحقيق نيز توصيفي - تحليلي است و داده‌هاي گردآوري‌شده حاصل مطالعات كتابخانه‌اي و مشاهدات ديداري آثار موزه‌اي عصر زند و دربردارندهٔ طرح قابي است كه بر بستر نشانه-معناشناسي سامان ‌يافته‌اند. نمونه‌ها به‌صورت هدفمند و با شرط دارايي الگوي قابي انتخاب‌ شده‌اند. نتيجه اينكه شكل‌گيري جسمانهٔ ثابت طرح قابي بر مواد بياني مختلف همچون شيشه، بافته، آثار لاكي و گچ به اقتضاي تنوع جسم، نمودهاي متعددي دارد. طرح ‌بندي لوزي بر بافته‌هاي سنتي عصر زنديه، خاصه موارد دستگاهي، با تزئينات و جزئيات بيشتري پديدار مي‌شود و در آثار لاكي ساده و بيشتر لايهٔ شباك مشخص است. به‌طوركلي شكل برونه (طرح ‌بندي لوزي) و مواد بياني در تعامل با يكديگر كامل شده‌اند.