بررسي تنوع و فلور علف‌هاي هرز و پراكنش گونه ماشك خرزي (Vicia hyrcanica ) در مقايسه با ساير علف‌هاي هرز مورد بررسي در مزارع گندم و نخود كرمانشاه

بررسي و شناسايي تنوع و تركيب علف هاي هرز در مناطق مختلف كشاورزي، مي‌تواند در تعيين راهكارهاي بهينه براي مديريت علف هاي هرز و شناخت نوع علف هاي هرز مهاجم در مزارع آن منطقه مفيد واقع گردد. ماشك خرزي Vicia hyrcanica يكي از مهمترين گياهان هرز مشكل‌ساز به‌ويژه در مزارع گندم زمستانه و نخود به شمار مي رود. از اين رو وضعيت پراكنش اين گياه هرز به روش نمونه‌گيري تصادفي در سال زراعي 98- 1399 در 300 مزرعه از مزارع گندم آبي و ديم (250 مزرعه) و نخود ديم (50 مزرعه) در شهرستان كوزران استان كرمانشاه مورد بررسي قرار گرفت. مولفه هاي مربوط به فراواني نسبي، غناي گونه‌اي، تراكم و يكنواختي نسبي و نيز شاخص هاي تنوع و غالبيت اندازه‌گيري شد. بيشترين ميانگين تراكم گونه‌اي با 35.2 بوته در متر مربع و بيشترين فراواني نسبي 36.3 درصد مربوط به ماشك خرزي و كمترين ميانگين تراكم گونه‌اي (0.27) و فراواني نسبي (0.26) به‌ترتيب متعلق به گونه Tragopogon major و Melilotus albus Medic بود. همچنين غالب ترين گونه‌هاي پهن برگ شامل شيرپنير (Galium tricornutum Dandy.)، ماشك خرزي، خردل وحشي (Sinapis arvensis L.) و سرشكافته (Cephalaria syriaca (L) Roemer Schultes) بودند. شاخص يكنواختي در گندم‌زارهاي آبي و ديم شهرستان كوزران استان كرمانشاه نشان مي‌دهد كه اختلاف بين گونه‌ها از نظر يكنواختي بسيار به هم نزديك و در دامنه 0.53 خردل وحشي تا 95%  خار مريم (Silybum marianum) متغير بود. علاوه بر آن نتايج پهنه بندي از 1300 تا 1600 متر نشان داد كه ارتفاع از سطح دريا تأثير چنداني در تراكم اكوتيپ‌هاي ماشك خرزي و ساير گياهان هرز گندميان نداشته است. مقدار تنوع شانون- وِينر، به ميزان 4.09، و شاخص تنوع سيمپسون 0.99 و شاخص غالبيت سيمپسون 0.87 محاسبه شد. تفاوت در شاخص‌هاي تنوع گونه‌اي و غالبيت با ميزان و نوع عمليات مديريتي از جمله استفاده بيش از حد از نهاده‌هاي كشاورزي و مشكلات مديريتي علف‌كش ها در مزارع ارتباط داشت. از اين رو ماشك خزري و شير پنير به عنوان گونه غالب در مزارع كرمانشاه و عمده‌ترين گونه مهاجم تشخيص داده شد.