تيپ‌شناسي شخصيت قهرمان داستان در مدير مدرسه آل‌احمد بر اساس نظريه پيرسون و انياگرام

نقد روان‌شناختي از‌جمله حوزه‌هاي جديد نقد ادبي است كه ناقد در آن بر اساس اصول علم روان‌شناسي، به نقد و تحليل اثر ادبي مي‌پردازد. يكي از مقوله‌هاي مهم در نقد روان‌شناختي، تيپ‌شناسي شخصيت است؛ از‌اين‌روي روان‌شناسان براي شناخت نسبي شخصيت‌ها، روش‌هاي گوناگوني ارائه داده‌اند و هر‌يك از زاويۀ خاصي به موضوع پرداخته‌اند. هدف اصلي اين مقاله، بررسي تيپ‌شناسي قهرمان داستان در رمان مدير مدرسه از جلال آل احمد است كه براي دست‌يابي به اين امر، از نظريۀ روان‌شناسي كارول. اس. پيرسون و هيو. كي. مار و نظريۀ انياگرام استفاده‌شده است. روش تحقيق به‌صورت توصيفي ـ تحليلي است. جلال آل احمد، شخصي روشن‌فكر و امروزي بوده است كه واقع‌گرايي را براي داستان «مدير مدرسه» انتخاب كرده است. وي كه با واقع‌نگري خود سعي در نشان دادن جامعه و زندگي دارد، در اين داستان، افراد عاديِ جامعه را محور سخن خود قرار مي‌دهد و سعي در شناخت جامعۀ امروزي براي خوانندۀ داستانش دارد. نتايج مقاله بيانگر اين است كه در نظريۀ كارول. اس. پيرسون و هيو. كي. مار شخصيت راوي داستان، نشان‌دهندۀ سه كهن‌الگوي، يتيم و معصوم، حامي و جست‌وجوگر است و در تيپ‌شناسي انياگرام نشان‌دهندۀ سه تيپ اصلاح‌طلب و كمال‌گرا، رئيس و رهبر و فكور و مشاهده‌گر است كه تقريباً در هر دو نظريه اين تيپ‌ها مشابه همديگر هستند.