مادري در قلمرو اجتماعي- فرهنگي يك مطالعه كيفي انتقادي

در روابط بين نسلي خانواده ايراني، مادري ‌يكي از ستون اصلي خانواده شمرده مي‌شود و پاسداشت نقش مادر در فرهنگ ايراني- اسلامي جامعه ايران همواره مورد تأكيد و توجه بوده است. با اين وجود، انجام پژوهش‌هاي اجتماعي و فرهنگي در ايران با تمركز خاص بر موضوع مادري، از جمله خلأهاي پژوهشي است كه نيازمند كنكاش‌هاي علمي بيشتري است. از اين‌رو، بررسي دغدغه‌‌هاي اجتماعي و فرهنگي مادر هدف اصلي اين مقاله است كه با روش ‌كيفي انتقادي كارسپيكين انجام شده است. داده‌هاي تحقيق بر مبناي مصاحبه عميق با 15 مادر داراي فرزند زير دو سال ‌گردآوري شد. يافته‌ها شامل مقولاتي مانند فرسايش جسماني/ رواني مادر، دغدغه‌مندي‌هاي رشد كودك، تعدّد نياز با افزايش سن فرزند، حساسيت مادر به‌واسطه كنترل‌ناپذيري فرزند، آشفتگي در تدبير امور منزل، تكليف‌محوري فرزندپروري بر مادر، قدرت مرز‌هاي جنسيتي در عمل، ترجيح جنسيتي، موقعيت اجتماعي متزلزل مادر و ... به‌دست آمد. نتايج نشان‌دهنده رنجيدگي و تشويش فكري مادران نسبت به برخي ساختار‌هاي اجتماعي و فرهنگي است كه از طريق قواعد و هنجار‌ها، در منزلت اجتماعي و فرهنگي مادران نقش داشته و همين امر موجب فشار نقش بر آن‌ها مي‌شود. برپايه نتايج تحقيق ضرورت دارد ‌قوانيني در جهت تسهيل و بهبود بستر‌هاي حمايتي و عاطفي از مادران تصويب شود. همچنين، بسترهاي اجتماعي و فرهنگي موجود جامعه، به‌نحو مؤثرتري درجهت ابقاء و ارتقاء منزلت مادر، به‌عنوان يك نقش پرافتخار در فرهنگ ايراني- اسلامي به خدمت گرفته شود.