بازشناسي زيرساخت‌هاي گردشگري فرهنگي در محوطه‌هاي ميراث با تأكيد بر خصيصه‌هاي طراحي معماري

گردشگري فرهنگي به دنبال فراهم‌كردن امكان بازديد همگان و بالابردن آگاهي عمومي از محوطه‌هاي ميراث و جلب رضايت گردشگران با رعايت اصالت و يكپارچگي آثار است. يكي از زمينه‌هاي مهم تأثيرگذار بر محيط، منظر و فضاي محوطه‌هاي ميراث، زيرساخت‌هاي گردشگري است كه در مراجع جهاني، با اصولي در جهت توسعۀ پايدار گردشگري تبيين مي‌شود. اما گسترش زيرساخت‌هاي وابسته به محيط مصنوع نيازمند دستيابي به اصول و راهكارهاي مختلفي جهت توسعۀ عناصر مرتبط با طراحي معماري است.هدف: هدف از اين پژوهش بررسي زيرساخت‌هاي گردشگري فرهنگي و واكاوي معيارهاي مرتبط با محيط مصنوع و عناصر معمارانه است به ترتيبي كه خصيصه‌هاي وابسته به طراحي معماري را شناسايي كند. روش: اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي  ابتدا پس از مرور منابع كتابخانه‌اي و مراجع جهاني، در منشور گردشگري فرهنگي ايكوموس معيارهاي  مرتبط با محيط مصنوع را شناسايي مي‌كند. سپس براي تفسير معيارها و تحليل خصيصه‌هاي وابسته به تجارب اجرايي در ايران و مديريت دراز مدت، آنها را در سي محوطۀ مهم ميراث ملي و جهاني در ايران برداشت و ارزيابي مي‌كند. يافته‌ها: واكاوي خصيصه‌هاي برداشت شده از بندهاي دو، سه و شش منشور گردشگري فرهنگي ايكوموس، بر شيوۀ ارايۀ خدمات به گردشگر و ايجاد الحاقات و عناصر ساختاري جديد همانند ساختمان‌هاي خدماتي و اطلاع‌رساني، عناصر معمارانه، پوسته‌ها و تأسيسات، و مبلمان و تجهيزات تأكيد دارند. يافته‌هاي حاصل از برداشت‌هاي ميداني نشان مي‌دهند كه وجه عملكردي و خدماتي زيرساخت‌ها ضروري بوده و در اولويت اول قرار دارد. اما وجه بصري الحاقات و تأثير آن بر يكپارچگي منظر و به طور ويژه  تأسيسات و تجهيزات نيازمند حضور طراح، مجري دقيق و مديريت حساس به نظارت دراز مدت است كه در برخي نمونه‌هاي برداشت شده نيازمند بازنگري است. نتيجه‌گيري: توسعۀ زيرساخت‌هاي گردشگري نيازمند رعايت اصولي همانند برگشت‌پذيري، تمايز با بستر، دوام و سازگاري براي حفاظت دراز مدت از محوطه‌هاي با ارزش ميراث فرهنگي است.