رابطۀ نامطلوب البرز و تهران پديدارشناسي معناي ذهني كوه‌هاي البرز از نگاه ساكنين شهر تهران

كوه‌ها از ديرباز مظهر بركت و رحمت براي انسان‌ها بوده‌اند. در تمدن‌هاي باستاني، اغلب آيين‌هاي مذهبي بر فراز كوه‌ها برپا مي‌شده، چراكه در تصور مردم، كوه نزديكترين مكان به آسمان و جايگاه خدايان و، همچنين زندگي در كوه نشان بريدن از تعلقات دنيايي و پيوستن به علايق آن جهاني بوده است. اما به دلايل جغرافيايي، كوه براي سرزمين ايران و مردم آن داراي اهميت بيشتري بوده است. آب، از مهمترين كاركرد براي ايرانيان به شمار مي‌رفته است و علاوه بر آن، كاركردهاي دفاعي، معيشتي، هواي مطبوع و ساير كاركردهاي كالبدي آن سبب شده تا كوه‌ها براي ايرانيان جداي از يك عنصر عيني و كالبدي، داراي معاني ذهني نيز باشد. كوه براي ايرانيان يك مركز و نمادي از بهشت بوده و ايرانيان در آن به عبادت مي‌پرداختند. در ادوار تاريخي نيز، همواره كوه مورد ستايش ايرانيان بوده است. اما به مرور زمان و با ورود مذهب و مدرنيته در دو مرحلۀ تاريخي، اهميت و كاركردهاي اين عنصر طبيعي-تاريخي براي ايرانيان كم شده است. امروزه شاهد آنيم كه كاهش كاركردها و اهميت كوه در زندگي مردم، منجر به كاهش اهميت آن در ذهن مردم ساكن كوهپايۀ البرز شده است. چنانكه علي‌رغم تأكيدات بسيار در مطالعات علمي و طرح‌هاي جامع شهري، ساكنان تهران، امروزه نمي‌توانند از مواهب و مزيت‌هاي كوه‌هاي شمالي خود بهره‌مند شوند و نسبت به تخريب آن هم دچار بي‌تفاوتي شده‌اند. نگارندگان مقاله بر اين باورند كه اين كوه‌ها در حال حاضر در ذهن تهراني‌ها، داراي معاني متعدد هستند ولي اين معاني آنقدر پررنگ نيست كه ساكنان تهران را نسبت به تخريب و تجاوز به كوه حساس كند و به طور كلي اين مسئله اولويت و مطالبه تهراني‌ها نيست. لذا در اين پژوهش با هدف يافتن معاني ذهني مردم از كوه‌هاي البرز، از روش پديدارشناسي استفاده شده و تحليل يافته‌ها نيز از روش تحليل مضمون و براساس دسته‌بندي سلسله‌مراتبي با نظريات كينگ و رايان و برنارد صورت گرفته است.