پيامدهاي تغيير الگوي كشت زعفران و پسته و تأثير آن بر توسعۀ نواحي روستايي مطالعۀ موردي: شهرستان رشتخوار

در طي سال‌‌هاي گذشته ايران با بحران شديد كم‌‌آبي به‌دليل خشكسالي‌‌هاي طولاني و سوءمديريت منابع آب خود روبه‌رو است. تغيير الگوي كشت به‌منظور افزايش بازده آبياري، نه‌تنها باعث صرف‌‌جويي در مصرف آب ارزشمند مي‌‌شود، بلكه سبب افزايش درآمد فعاليت‌‌هاي كشاورزي مي‌‌شود. براين‌اساس، با توجه به كمبود بيش از حد برخي از نقاط ايران در منابع آبي، بررسي اثرات تغيير الگوي كشت در سطح روستاهاي فعال در اين زمينه، امري كاملاً ضروري به نظر مي‌رسد؛ بنابراين هدف تحقيق حاضر، واكاوي پيامدهاي تغيير الگوي كشت زعفران و پسته و تأثير آن بر توسعۀ نواحي روستايي روستاهاي شهرستان رشتخوار است. اين پژوهش به روش توصيفي‌–تحليلي انجام شده است. در اين راستا، تغيير الگوي كشت در 377 خانوار ساكن در اين روستاهاي شهرستان مورد بررسي قرار گرفت. بدين‌منظور، ابتدا ضمن مطالعات اسنادي و بازديد‌‌هاي اوليۀ ميداني، طيف گسترده‌‌اي از شاخص‌ها تعيين شد. سپس جمع‌‌آوري داده‌‌ها براساس شاخص‌‌هاي انتخابي و با استفاده از پرسشنامه‌هاي روستا و خانوار انجام شده است. براي تجزيه‌وتحليل داده‌‌ها نيز از تحليل‌هاي آماري و فضايي و نرم‌افزارهاي Expert choice، SPSS , Fazy- Topsis استفاده شد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه درآمدهاي سالانه حاصل از توليد پسته در 43.9 درصد از خانوارهاي مورد مطالعه، بيش از درآمد ساير محصولات است. نتايج اين بررسي نشان مي‌‌دهد كه شاخص‌هاي افزايش تنوع فرصت شغلي با ضريب 0.086 و ايجاد فرصت‌‌هاي اشتغال با ضريب 0.078، داراي بيشترين درجۀ اهميت و نحوۀ استفاده از سموم با ضريب 0.015 و زمان و ميزان آبياري با ضريب 0.010، كمترين درجۀ اهميت را به خود اختصاص مي‌دهند. همچنين از تجزيه‌وتحليل داده‌هاي مورد مطالعه مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه تغيير الگوي كشت توانسته بر بهبود وضعيت اقتصادي-اجتماعي ساكنان روستاهاي مورد مطالعه تأثير چشم‌‌گيري داشته است.