بررسي تنوع گياهي زيراشكوب اجتماعات گياهي در امتداد گراديان ارتفاعي در غرب كوه‌هاي آلاداغ، شمال شرقي ايران

درك الگوهاي پراكندگي و تنوع گونه‌هاي گياهي در امتداد شيب‌هاي محيطي به‌ويژه زمان گسستگي زيستگاه‌ها به دليل فشار شديد انسان، براي مديريت اكوسيستم‌ها ضروري است. منطقه دركش كه در غرب كوه‌هاي آلاداغ در استان فلوري خراسان-كپه‌داغ واقع شده است، دربرگيرنده شرقي‌ترين لكه‌هاي باقي‌مانده از جنگل‌هاي هيركاني بوده و داراي سه ريختار پوشش گياهي اصلي شامل درختچه زارها، جنگل‌هاي بلوط (Quercus castaneifolia) و گياهان نيمه آلپي است. هدف از اين پژوهش بررسي تغييرات تنوع زيستي گياهي در زيراشكوب اجتماعات گياهي فوق در راستاي گراديان ارتفاع است. از 187 پلات با ابعاد 2×2 مترمربع و در امتداد گراديان ارتفاعي 1300متري در طبقات ارتفاعي 100 متري و به روش طبقه‌بندي‌شده-تصادفي نمونه‌برداري شد و فراواني و سطح پوشش گونه‌ها تخمين زده شد. ويژگي هاي فلوريستيك و شاخص هاي مختلف تنوع اندازه گيري شدند. 252 گونه گياهي متعلق به 161 سرده و 44 تيره شناسايي شدند. از اين تعداد 41 گونه انحصاري يا نيمه انحصاري هستند. همي كريپتوفيت ها و تروفيت ها شكل هاي زيستي غالب در اين منطقه هستند. 46.8 درصد گونه‌هاي گياهي به عناصر رويشي ايران-توراني، 17.5 درصد به عناصر دو ناحيه اي، 17.5 درصد به عناصر سه ناحيه اي، 11.5 درصد به عناصر چند ناحيه‌ اي، و 6.7 درصد به عناصر اروپا-سيبري تعلق دارند. شاخص‌ هاي تنوع هيل و شاخص هاي تنوع بتا در زير اشكوب اجتماعات درختچه زار، داراي بالاترين ميزان بوده و سپس زيراشكوب جنگل بلوط و زيراشكوب نيمه آلپي، در رده هاي بعدي قرار دارند. روند تغيير تنوع در راستاي گراديان ارتفاع به صورت سينوسي است. به منظور حفاظت از تنوع گونه اي و جوامع گياهي ارزشمند به ويژه گياهچه هاي جوان بلوط، توصيه مي‌شود كه يك دالان حفاظتي در امتداد گراديان ارتفاعي ايجاد شود. اين راهبرد براي حفاظت بهينه از تنوع زيستي در اين زيستگاه‌هاي منحصربه‌فرد ضروري است.