تحليل اثر شدت و قيمت حامل هاي انرژي بر رفاه اقتصادي در ايران

بهبود رفاه اقتصادي و فراهم كردن شرايط مناسب براي كل اقشار جامعه يكي از اهداف اصلي نظام‌‌ اقتصادي هر كشور مي‌باشد. نقش غيرقابل‌انكار انرژي در فرآيند توليد و مصرف و بالا بودن شدت انرژي در كشورهاي درحال‌توسعه از جمله ايران، موجب شده است كاهش شدت انرژي به‌عنوان يكي از اهداف توسعه موردتوجه تحليل‌گران اقتصادي كشور قرار گيرد؛ از اينرو هدف پژوهش حاضر تحليل اثر شدت حامل‌هاي انرژي (برق، غير برق، كل) و قيمت آن  بر رفاه اقتصادي در اقتصاد ايران طي دوره زماني 1350تا1400 مي‌باشد. در اين راستا نخست رفاه‌ اقتصادي با استفاده از شاخص تركيبي ‌رفاه محاسبه شده است. اين شاخص شامل چهار بُعد جريان مصرف حقيقي،جريان ثروت حقيقي، توزيع درآمد و امنيت اقتصادي است. محاسبات گوياي آن است كه نخست، طي دوره مورد بررسي ميانگين شاخص رفاه برابر 123.01 مي‌باشد. دوم، اگرچه ميانگين شاخص رفاه طي زير دوره‌ها داراي نوسان بوده است؛ به‌نحوي‌كه بيشترين ميزان رفاه مربوط به برنامه ششم مي‌باشد. نتايج حاصل از برآورد الگوي پژوهش در چهار قالب و بر اساس رهيافت خود رگرسيوني با وقفه‌هاي توزيعي در بلندمدت نشان مي‌دهد كه قيمت حقيقي انرژي كل و انرژي غيربرق اثر مستقيم بر رفاه اقتصادي دارد؛ به‌نحوي‌كه كشش رفاه اقتصادي نسبت به اين دو عامل، كم مي‌باشد. اين در حالي است كه قيمت حقيقي انرژي برق با اثري معكوس بر رفاه اقتصادي همراه است كه البته از حيث اندازه اثر، كم‌كشش مي‌‌باشد. همچنين شدت مصرف برق و غيربرق به ترتيب با اثر مستقيم و معكوس بر رفاه اقتصادي اثرگذارند و از منظر اندازه نيز كم‌‌كشش مي‌‌باشد. يافته ديگر آن‌كه درآمد سرانه اگرچه با اثر مستقيم بر شاخص رفاه همراه بوده و تورم بطور معكوس بر رفاه اثرگذار است اما هر دو متغير از حيث اندازه كم‌كشش هستند. نرخ بيكاري اثر معناداري بر رفاه اقتصادي ندارد. ضرايب برآوردي كليه متغيرهاي پژوهش حاكي از آن است كه درآمد سرانه حقيقي اثرگذاري بيشتري بر رفاه اقتصادي در ايران دارد. در مجموع پيشنهاد مي‌‌شود كه دولت جهت بهبود سطح رفاه جامعه سياست‌‌هايي را در راستاي افزايش درآمد سرانه، اصلاح قيمت حامل‌‌هاي انرژي، ارائه تخفيف به خانوارهايي كه الگوي مصرف را رعايت مي‌‌كنند؛ و افزايش بهره‌وري جهت كاهش شدت انرژي به‌طور هدفمندتري در پيش گيرد.