عناصر بومي‌، پاسخ به اقليم؛ مبتني بر جايگاه تناسبات فيزيكي ايوان و حياط مركزي درتعادل دماي خانه‌هاي بافت تاريخي شيراز

بيان مساله: زندگي در متن طبيعت، انسان‌هاي بومي را بر اين واداشت تا دست به ابداع فضاهايي بزنند همسو با آن‌. لذا  ذهن خلاق و توانگر آن‌ها عناصري هم‌خوان و پاسخگو با اقليم را بنا نهاد. با تلفيقي از آب و گياه خرد ‌اقليمي همانند حياط مركزي را ‌ساختند كه فرهنگ و اقليم را تحت سيطره خود قرار داده بود؛ فضاي نيمه‌بازي هم‌چون ايوان را خلق كردند كه از بهينه‌ترين دماي محيطي بهره‌مند گردند.سوال تحقيق: تناسبات كالبدي ايوان‌ها و حياط‌ها چه تاثيري بر شاخص آسايش حرارتي در فضاهاي نيمه‌باز و باز دارند؟ نزديك‌ترين همبستگي را كداميك از پارامترهاي فيزيكي با شاخص آسايش حرارتي در ايوان‌ها داشته‌است؟ نقش متغير ايوان-حياط بر شاخص‌هاي موثر بر آسايش محيطي در فضاهاي باز و نيمه‌باز چگونه بوده‌است؟اهداف تحقيق: هدف از پژوهش حاضر تاثير تناسبات فيزيكي فضاهاي باز و نيمه‌باز بر عملكرد حرارتي خرد اقليم‌ها در خانه‌هاي سنتي بافت تاريخي شيراز و با رويكرد آسايش حرارتي در آن فضاها بوده‌است.روش تحقيق: روش تحقيق اين پژوهش رويكردي كمي- مقايسه‌اي داشته‌است. در روش‌ ميداني(تجربي) داده‌هاي آب و هوايي با كمك وسايلي همانند ترموهيگرومتر و ترموپيرومتر برداشت شده‌است. سپس از طريق روش شبيه‌سازي توسط نرم‌افزار انوي‌مت مجددا داده‌هاي اقليم برداشت و تحليل شده‌اند، و با استفاده از نرم‌افزار بيومت شاخص آسايش حرارتي‌PET‌ مورد سنجش قرار گرفته‌‌است. در‌ نهايت توسط نرم‌افزار‌SPSS23‌ همبستگي متغيرهاي اقليمي به‌همراه شاخص‌هاي كالبدي ايوان و حياط‌ مركزي صحت‌سنجي شده‌است.مهم‌ترين يافته‌ها و نتيجه‌گيري تحقيق: يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه ميزان ميانگين‌PET در حياط بيش‌تر از ايوان بوده و مولفه ايوان-حياط سبب افزايش تاثير داده‌هاي آب و هوايي بر اين شاخص شده‌است. در بين داده‌هاي آب و هوايي، رطوبت فاقد اثر بر شاخصPET است.‌ كم‌ترين ميزان دماي تابشي ثبت‌ شده در ايوان شمالي خانه سعادت بوده كه تفاوت آن با ايوان خانه منطقي‌نژاد 2.92 و ايوان غرب خانه سعادت 2.38درجه سانتيگراد بوده‌است. ايوان شمالي خانه سعادت بهينه‌ترين شاخص آسايش را به ‌خود اختصاص داده‌است. از ميان فاكتورهاي فيزيكي خانه‌ها ديده‌ شد كه ارتفاع ايوان از سطح حياط، عرض و مساحت گشايش فضايي ايوان در نما نزديك‌ترين همبستگي را با شاخص آسايش حرارتي‌‌ داشته‌اند. با اين وجود ايوان شمالي خانه سعادت با داشتن تمامي مختصات معرفي ‌شده از دماي كم‌تري برخوردار بوده‌است. با توجه به نتايج‌، ديده شد كه با افزايش عرض و مساحت گشايش فضايي ايوان در نما و افزايش ارتفاع از سطح حياط از يك‌سو‌ و ميزان سايه‌اندازي حياط از ديگر سو، شاهد كاهش دماي تابشي و بهبود شاخص آسايش حرارتي خواهيم بود.