مقايسه تطبيقي بهره‌گيري از بن‌مايه سفر در منظومه مسافر سهراب سپهري و قصيده البحّار و الدّرويش خليل الحاوي

در ادب و شعر معاصر، انبوهي از انتزاعات فلسفي و انديشه هاي تجريدي، در آئينة سفري روايت گونه، تجلّي و انعكاس يافته اند. سهراب سپهري و خليل حاوي، ازجمله سرايندگان زبان فارسي و عربي هستند كه سروده هايشان، متأثّر از باورهاي فلسفي آن هاست. آن ها در برخي از اشعار خود، اين درون مايه شعري را، براي تعبير دنياي ذهني خويش برگزيده اند. مسافر، يكي از شاهكارهاي شعري سهراب است كه تصويري باور مند و وام دار از عرفان كهن شرقي در آن، پديدار است. از منظرگاهي ديگر، قصيده البحّار و الدّرويش، حاوي چكامه اي است ملهم از نگرش هاي فلسفه غربي كه در تصويري كلّي؛ نمايش تضادّ و تعارضي است ميان دو نيم رخ از يك جهان و دو هستي دور از دسترس از دنياي اكنون كه فقط در مقام مقايسه همديگر را برمي تابند. اين پژوهش به شيوه اي توصيفي– تحليلي، به بررسي مضامين اين دو قصيده پرداخته است تا اين تحليل، مبنايي براي فهم نگاه اين دو شاعر به دنياي پيرامون باشد. رهاورد پاياني اين جستار، بيانگر اين نكته است كه سپهري، براي خلق جهاني پويا و توأم با هم گرايي و خليل حاوي جهت ارائة تعبيري نفي انديشانه و ترسيم حاكميّت تناقض در دنياي امروزي، از اين بن مايه شعري بهره گرفته اند. همچنين دلالت هاي واژگاني و معنايي در اشعار منتخب در اين پژوهش، تصويري از تأثير تصورات و باورهاي دو شاعر را بازنمود كرده اند، واژگان شعر مسافر، تصويري از باورهاي مسالمت آميز انديشة سپهري را نمايش مي دهند درحالي كه بن مايه سفر در شعر حاوي و معاني دروني قصيده البحّار و الدّرويش براي بيان تقابل دو سوي جهان كاربست شده اند.