بررسي تزاحم منافع ژئوپليتيكي ايران و تركيه در آسياي مركزي و قفقاز

پس از فروپاشي شوروي، عرصه رقابت در آسياي مركزي و ققفاز براي ايران و تركيه فراهم شد. خلا ايدئولوژيك ناشي از فروپاشي شوري منجر به آن شد كه تركيه با حمايت غرب، بتواند با استفاده از نظريه عمق استراتژيك، به دنبال راه‌هاي نفوذ و اتحاد با كشورهاي منطقه باشد. اين كشور با كشورهاي آسياي مركزي و قفقاز اشتراكات تاريخي، فرهنگي و زباني دارد. در اين رابطه تركيه توانست با تاسيس نهادهاي موثر در ترويج انديشه‌هاي پان‌تركيستي، ايدئولوژي خود را تبليغ كند. عرصه رقابت ميان ايران و تركيه در منطقه پيچيده شده و به نظر مي‌رسد دو كشور دچار تزاحم منافع ژئوپليتيكي در منطقه شده‌اند. ايدئولوژي تركيه بر اساس تفكرات سكولار و ايران بر اساس تفكرات امت محوري استوار است. از اين رو، تلاقي انديشه‌هاي ايدئولوژيكي در عرصه‌هاي مختلف نيز پيش آمده است. لذا پژوهش حاضر به دنبال اين پرسش است كه «مولفه‌هاي تزاحم منافع ژئوپليتيكي ايران و تركيه در آسياي مركزي و قفقاز چيست». پژوهش از نظر ماهيت تلفيقي از روش توصيفي-تحليلي بوده و از نظر نوع پژوهش كاربردي بشمار مي‌رود. روش جمع آوري اطلاعات نيز اسنادي-كتابخانه‌اي است. اين پژوهش عوامل اين تزاحم را با توجه به نظريه عمق استراتژيك عرصه‌هاي سياسي و ايدئولوژيك، ناسيوناليستي، اقتصادي و جنگ قره‌باغ دانست. نتيجه‌ پژوهش روابط دو كشور ايران و تركيه در منطقه را بر اساس استراتژي داود اوغلو دانسته و رقابت دو كشور به ميزاني جدي و مهم تلقي مي‌گردد كه موجب تقابل در سياست خارجي دو كشور شده است. ايران براي افزايش نفوذ ژئوپليتيكي خود بايد اقدامات خود را در منطقه افزايش داده و در عرصه اقتصادي و با استراتژي قدرت نرم در منطقه فعاليت مضاعفي انجام دهد.