«بيت‌الاحزان» يا «مسجد فاطمه» و واكاوي ماهيت تاريخي آن

در منابع مرتبط با بقيع تا قرن پنجم، از جايي به نام «مسجد فاطمه» سخن به ميان آمده و براي آن كاركردهاي مختلفي ذكر شده است. از اواخر قرن ششم به بعد نيز نام «بيت‌الحزن» در منابع نمايان شده و بارها پيرامون آن سخن گفته ‌شده است. از سوي ديگر برخي با استناد به گزاره‌هاي تاريخي معتقدند «مسجد فاطمه» در واقع قبر فاطمه(س) بوده است. تعدادي از فقهاي فريقين نيز به استحباب اقامه نماز در «بيت‌الحزن» فتوا داده‌اند. با اين‌ وجود ابهامات فراواني درباره اين دو مكان وجود دارد؛ مانند اينكه آيا دو مكان، دو جاي مستقل هستند يا دو نام براي يك مكان؟ اگر دو مكان هستند، چه نسبتي با هم دارند؟ ماهيت تاريخي آنها چيست؟ «مسجد» مقدم بوده است يا «بيت‌الحزن»؟ كدام فاطمه در اين مكان مدفون است؟ و... .اين مقاله به روش تاريخي ـ روايي اثبات خواهد كرد كه اين دو تعبير به مكاني واحد در «دار علي(ع)» در بقيع اشاره دارد و آن قبر نيز براي فاطمه بنت اسد است.