مطالعه تحليلي نقاشي صحن عتيق امام رضا (ع) اثر محمود خان ملك‌الشعرا نقاش دوره قاجار (1311/1228 ه.ق/1811-1893 م)

محمودخان ملك‌الشعرا، نقاش و از استادان هنر نقاشي دوره قاجار در زمينه ثبت آثار شهري و تاريخي است. آثار او داراي زمينه تناسب هندسي و پرسپكتيو بسيار دقيق متأثر از دانش رياضيات و هندسه محمودخان است. هدف از اين پژوهش، مطالعه تحليلي ساختاري اثر نقاشي محمودخان از صحن عتيق امام رضا (ع) به‌عنوان قديمي‌ترين اثر رنگ‌روغن شناخته‌شده او و بررسي ساختاري ويژگي‌هاي اين نقاشي به‌عنوان يك سند تاريخي از صحن عتيق در زمان قاجار است. سوالات اصلي در اين پژوهش به اين شرح است: 1. ويژگي‌هاي بصري و ساختاري صحن عتيق حرم امام رضا (ع) در اثر محمودخان ملك‌الشعرا چگونه كار شده است؟  2. تركيب‌بندي و تقسيمات اثر در ايوان جنوبي و ايوان ساعت چگونه نمايش داده‌شده است؟ اين پژوهش به شيوه توصيفي تحليلي و جمع‌آوري اطلاع به‌صورت اسنادي (كتابخانه‌اي) بوده است. شيوه تحليل آثار بر اساس بررسي اصول و قواعد تجسمي به‌كار رفته در نقاشي صحن عتيق است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد محمودخان ملك‌الشعرا، از هنرمندان بزرگ و پيشگام در عرصه نقاشي نوين در ايران دوره قاجار صحن عتيق، قديمي‌ترين صحن حرم را در دوره قاجار با نقاشي به ثبت رسانده و در اين اثر به جزئيات دقيقي اشاره‌كرده است كه امروزه با توجه به تغييرات در طول زمان ما را با معماري آن زمان در صحن عتيق آشنا مي‌كند. اين اثر قديمي نوعي نقاشي مستندنگاري از حرم امام رضا (ع) در دوره قاجار از صحن عتيق بوده و پرسپكتيو صحيح، ذهن‌گرايي، خلاقيت هنري در نقاشي ديده مي‌شود.