بررسي سير تحوّل افعال پيشوندي گويش ديباجي از منظر دستوري‌ شدگي

هدف پژوهش حاضر، بررسي سير تحوّل تاريخي افعال پيشوندي گويش ديباجي است. يكي از مهم‌ترين پديده‌ها در دگرگوني زبان‌ها پديدۀ دستوري‌شدگي است كه طي آن، مقولات واژگاني به تكواژهاي دستوري تبديل شده يا مقولات دستوري، دستوري‌تر و مقيّدتر مي‌شوند. فرايند عكس دستوري‌شدگي، دستوري‌زدايي نام دارد. در مقالۀ حاضر، روند تحوّل افعال پيشوندي گويش ديباجي را بررسي مي‌كنيم تا به پاسخ اين پرسش دست ‌يابيم كه آيا در سير تحوّل افعال پيشوندي گويش مذكور، دستوري‌شدگي رخ داده است يا اينكه اين افعال، دستخوش دستوري‌زدايي شده‌اند. براي رسيدن به پاسخ اين پرسش، ناگزير به بررسي تحوّل پيشوندهاي فعلي و پيدايش اين افعال در دوره‌هاي گذشته پرداختيم و بر اساس مطالعۀ متون كهن زبان‌هاي ايراني نشان داديم پيشوندهاي اين افعال در دورۀ باستان، اقلام واژگاني بوده‌اند كه در معرض مقوله‌زدايي قرار گرفته و با به‌ دست‌ آوردن نقش دستوري و تبديل‌شدن به وند، به‌شكل كنوني درآمده‌اند. سپس با ارائۀ تحليلي نشان خواهيم داد كه در اتّصال پيشوندهاي قاموسي به افعال بسيط و شكل‌‌گيري افعال پيشوندي، فرايند دستوري‌زدايي رخ داده است. روش انجام اين پژوهش از نوع توصيفي، تحليلي و تطبيقي است و داده‌هاي پژوهش به‌صورت ميداني، از مصاحبۀ با گويشوران اين گونۀ زباني جمع‌آوري شده است. در اين پژوهش، بيش از سيصد فعل پيشوندي مورد تحليل و بررسي قرار گرفته است.