مطالعۀ بازنمايي انواع تقدس در نگاره‌هاي مكتب بغداد براساس هاله- موقعيت

بيان مسئله با روي كار آمدن عباسيان، پايتخت از دمشق به بغداد (نزديك تيسفون پايتخت ساساني) تغيير مكان داد و به‌دليل حمايت سياسي ايرانيان از عباسيان و نزديكي جغرافيايي دو پايتخت عباسي و ساساني، ويژگي‌هاي هنر ايراني بر ديدگاه‌هاي زيبايي‌شناختي عباسي تأثير گذاشت. از طرفي، قلمروي اسلامي در دوران عباسيان بسياري از مناطق مسيحي‌نشين كليساي شرق را نيز دربر مي‌گرفت. با ورود رجل سياسي مسيحي به دربار عباسيان، نگاره‌هاي خلفاي عباسي، در كنار رجل سياسي مسيحي در قصرهاي سلطنتي عباسيان رخ نمود و در اين دوره شاهد تلفيق‌هاي آغازين اسلام در نقوش آثار هنري اسلامي- مسيحي هستيم. ازجمله بروز و تجلي تقدس مذهبي در آثار هنري اين دوره، وجود هالۀ دور سر اشخاص در مكتب بغداد است. پرسش اصلي پژوهش حاضر، در ‌خصوص نحوۀ هاله‌بخشي به افراد در تصاوير و آثار دورۀ عباسي است و اينكه هنرمند با چه رويكردي افراد را صاحب هاله كرده ‌است؟هدف: دستيابي به‌نحوۀ بازنمايي انواع هاله و به‌تبع آن، شناسايي انواع تقدس يا برتري سياسي، مذهبي و مشاغل نزد خلفاي عباسي، از اهداف اصلي اين پژوهش است.روش پژوهش: پژوهش حاضر كيفي و مبتني‌بر روش توصيفي- تحليلي است. روش جمع‌آوري نمونه‌ها مبتني‌بر اطلاعات كتابخانه‌اي است. نمونه‌هاي مورد مطالعه از بين كتب مصور مكتب بغداد دورۀ عباسي انتخاب شده‌ است.يافته‌ها: با استناد به نمونه‌هاي مطالعه ‌شده، و علي‌رغم اين تصور كه هالۀ دورِ سر، مختص افراد صاحب‌منصب و داراي قدرت سياسي يا صرفاً مذهبي است، هنرمند دورۀ عباسي با ترسيم هاله، به طبقه‌بندي افراد ازجمله حاكم، مبادرت ورزيده و آنان را در گروه‌هاي علمي، مذهبي، سياسي و اجتماعي طبقه‌بندي كرده و جهت برجسته ‌كردن هركدام از افراد شاخص در زمينه‌هاي مذكور، آنان را با هاله‌هاي گوناگون محدود و مصور كرده است. به اين ترتيب، افراد به‌واسطۀ جايگاه، موقعيت اجتماعي و مشاغل خود داراي هاله گرديده‌اند.