بررسي سهم انواع لندفرم‌هاي ژئومورفولويك در توليد رسوب با استفاده از تكنيك منشايابي رسوب

مساله‌ي مهم و قابل‌توجه در پژوهشهاي كاربردي براي مديريت حوزههاي آبخيز، آگاهي از چگونگي فرآيند توليد رسوب شبكه زهكشي است كه بتواند به‌طور مشترك و يكپارچه، عملكرد دامنه‌ها و سيستم رودخانهاي را در مقياس مكاني و زماني مشخص دربر گيرد. در مطالعات مربوط به فرسايش و رسوب، بررسي شكل و تحولات فرسايشي لندفرم‌هاي ژئومورفولوژي، محور مطالعات علوم زمين براي يك مدت طولاني بوده است. در دو دهه‌ي اخير، تكنيك منشايابي رسوب به‌عنوان يك روش كليدي تعيين منابع رسوب براي بررسي فرآيند فرسايش و رسوب حوزه‌هاي آبخيز مي‌تواند به كار گرفته شود. هدف از اين پژوهش بررسي سهم انواع لندفرم‌هاي ژئومورفولوژي در توليد رسوب با استفاده از تكنيك منشايابي رسوب در حوزه آبخيز چهل‌چاي استان گلستان است. لذا با استفاده از شاخص توپوگرافي، 4 لندفرم شامل دامنههاي محدب، مقعر، درههاي باز و شيب بين دامنه‌هاي محدب و مقعر مشخص شد. نمونه‌برداري از منابع رسوب و رسوب معلق طي 8 رخداد سيلاب در بازه‌ي زماني اسفند 1398 تا ارديبهشت 1399 صورت گرفت. با استفاده از دستگاه XRF غلظت 23 ردياب ژئوشيميايي اندازه‌گيري شد. پس از آزمونهاي دامنه، كروسكال-واليس و تحليل تشخيص، در نهايت ردياب‌هاي Ba، Ni،Pb، V، Mgo، Mno و Cao بالاترين درصد توان تفكيكپذيري را داشتند. بر اساس نتيجه‌ي به‌دست‌آمده از اجراي مدل تركيبي بيزين، دامنه‌هاي محدب 60.9 سهم توليدي رسوب را به خود اختصاص داده است و در مرتبه‌ي دوم، سهم درههاي كم‌عمق 28.5 درصد برآورد شده است. هم‌چنين با استفاده از مدل‌سازي رسوب مجازي، خطاي ميانگين در محدوده‌ي 0.6 و 8.4 درصد و خطاي جزر ميانگين مربعات در دامنه‌ي 1.7 و 23 برآورد شد.