بازشناسي طراحي فرهنگ‌محور در منسوجات عصر آل‌بويه (با تأكيد بر سه نمونه از پارچه‌هاي تدفيني)

آل بويه از ديلميان شيعۀ زيدي، مدعي ميراث داري ساسانيان بودند. دورۀ ايشان، به واسطۀ برخورداري از فرهنگي شيعي-ايراني از مهمترين اعصار تمدن اسلامي بود. آثار هنري آنها نمايانگر بازگشتي به هويت ملي-ايراني در عين بهره گيري از مفاهيم اسلامي است. از شاخص ترين مصنوعات اين دوره منسوجات اند كه در تزئين آنها، نقوش برگرفته از ايران باستان در قالب مفاهيم ديني همراه آيات و نوشته هاي اسلامي استفاده شده و مي توان به كاربرد خاص بعضي از نمونه ها در مراسم تدفين اشاره كرد كه تا پيش از اين كمتر بدان توجه شده است. اين مقاله ضمن مطالعۀ فرهنگ و عقايد حاكمِ مؤثر در دورۀ آل بويه، با هدف تبيين زمينه ها و عوامل مؤثر بر چگونگي طراحي نقوش منسوجات اين عصر، به مطالعۀ تزئينات سه نمونه از پارچه هاي تدفيني محفوظ در موزه هاي كليولند و ويكتوريا-آلبرت با استفاده از رويكرد طراحي فرهنگ محور پرداخته و به اين سوال پاسخ مي دهد كه عوامل موثر بر طراحي نقوش منسوجات تدفيني آل بويه كدام اند. روش پژوهشِ مقاله تفسيري-تاريخي بوده است. اطلاعات از منابع كتابخانه اي و سايت هاي معتبر گردآوري و به صورت كيفي تحليل شده اند. نتايج حاكي از تاثير هم كناري اعتقادات زرتشتي، اعتقادات شيعي و سنت هاي هنري دوران هاي ساساني و اسلامي در شكل گيري تزئينات منسوجات و نكته مهم، توجه به كاربرد و كاربر در طراحي نوع تزئينات اين منسوجات است.