پيش‎دامن (پيش‎بند) اصناف دوره‎گرد عصر ناصري بر پايۀ مرقعات اصناف در كاخ‎گلستان و موزۀ بريتانيا

در اهم پژوهش هاي پوشاك دوره‌ قاجار، بر اجزاي تقريباً ثابت دربين تمام اقشار جامعه تأكيد مي شود و ذكر برخي جزييات پوششي متناسب با مشاغل يا موقعيت اجتماعي مغفول مي ماند. بررسي پارچه‌ كاربردي در پيش دامن (پيش بند) مصور در پوشش دستفروشان دوره گرد، در دو نسخه از مرقعات صنفي عصر ناصرالدين شاه قاجار، محل تمركز پژوهش حاضر است. نسخه‌ اول، در كاخ موزه‌ گلستان نگهداري مي شود و نسخه‌ دوم محفوظ در موزه‌ بريتانياست و براساس ويژگي هاي سبك شناسي احتمالاً هر دو اثر در زماني نزديك به يكديگر رقم خورده اند بنابراين پرسش مقاله‌ حاضر، آن است: بر اساس دو نسخه از مرقعات صنفي عهد ناصري، كدام جزء از پوشش دستفروشان دوره گرد، افزون بر موارد متعارف در پوشاك مردانه بوده و پارچه‌ كاربردي در اين مصرف، با چه طرح و نقشي توليد مي شده است؟ مطالعه‌ پيش رو با رويكرد تاريخي، به شيوه‌ توصيفي ـ تحليلي و نمونه گيري هدفمند ده تصوير شكل گرفت و نتيجه نشان داد: پيش دامن، عنصر افزونِ پوشاك اصناف دوره گرد قاجاري است كه برخي از ايشان از آن بهره مي گرفتند. پارچه‌ محرمات به عنوان يكي از انواع منسوجات نسبتاً ارزان، نمونه‌ پركاربرد در اين مصرف است. البته اين منسوج در انواع گرانبها نيز توليد مي شده كه به تبع در پوشش دوره گردان استفاده نداشته است. مي توان پارچه‌ مصرفي ايشان را نظير انواعي ارزيابي كرد كه امروزه تحت عنوان دستمال يزدي شناسايي مي شوند.