شكل‌گيري حباب قيمت در بازار سهام و اثر آن بر ادوار تجاري ايران

ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺎﻟﯽ ﻣﻮردﻧﯿﺎز ﺑﺨﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ از ﺑﺎزارﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺗﺎﻣﯿﻦ و ﺗﺨﺼﯿﺺ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ آن ﻫﺎ ﺑﺎزار ﺳﻬﺎم ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻟﺬا اﻧﺘﻈﺎر ﻣﯽ رود ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﯽ در اﯾﻦ ﺑﺎزار ﺑﺮ روﻧﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺛﺮﮔﺬار ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻬﻢ، ﻫﺪف از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮرﺳﯽ ارﺗﺒﺎط ﻣﯿﺎن ﻧﻮﺳﺎن ﻫﺎي ﻗﯿﻤﺖ ﺑﺎزار ﺳﻬﺎم و ادوار ﺗﺠﺎري ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﯾﮏ اﻟﮕﻮي ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﺑﺮاي اﻗﺘﺼﺎد اﯾﺮان اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﺎر، ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ درآﻣﺪ ﻋﺮﺿﻪ ﮐﺎر، داراي ﺛﺮوت ﻣﺎﻟﯽ ﻧﯿﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﺼﺮف ﺣﺎل و آﺗﯽ آن ﻫﺎ اﺛﺮﮔﺬار اﺳﺖ. از ﻃﺮﻓﯽ، ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ: ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن در ﺑﺎزار ﻣﺎﻟﯽ داراي ﺛﺮوت اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮده و در ﺣﺎل ﺧﺮوج از ﺑﺎزار ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ و ﺛﺮوت اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺷﺪه اي در اﯾﻦ ﺑﺎزار ﻧﺪاﺷﺘﻪ و در ﺣﺎل ورود ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﺎري ﻣﺪل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﯿﺰﯾﻦ و داده ﻫﺎي دوره ۱۳۹۸– ۱۳۸۳ ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﺪل ﺳﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﻬﻢ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ: اوﻻ، داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻨﯽ داري ﻣﺒﯿﻦ آن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎي ﺳﻬﺎم ﺑﺮ ﺑﺨﺶ ﺣﻘﯿﻘﯽ اﻗﺘﺼﺎد و ادوار ﺗﺠﺎري اﺛﺮﮔﺬار ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺛﺎﻧﯿﺎ، ﻓﺮﺿﯿﻪ ﻋﺪم واﮐﻨﺶ ﺑﺎﻧﮏ ﻣﺮﮐﺰي ﺑﻪ ﻧﻮﺳﺎن ﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﺎﺧﺺ ﺑﺎزار ﺳﻬﺎم، ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺗﻮرم ﻣﻮرد ﺗﺎﯾﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. ﺛﺎﻟﺜﺎ، ﻣﺪل ﺑﻪ ﺻﻮرت دروﻧﺰا ﺷﺎﻣﻞ ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺳﺴﺘﯽ ﻣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در واﻗﻊ ﻣﺒﯿﻦ ﺷﮑﺎف ﻗﯿﻤﺖ ﺳﻬﺎم ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﺒﻮد اﻧﺪازه ﮔﯿﺮي ﭘﻮﯾﺎﯾﯽ ﻫﺎي ﻣﺪل ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺑﻪ ﺧﻮ ﺑﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ادوار ﻧﻮﺳﺎن در ﺑﺎزار ﺳﻬﺎم را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ. در ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺎﺷﯽ از ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزي اﻟﮕﻮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻧﻮﺳﺎن ﻫﺎي ﻗﯿﻤﺘﯽ ﺑﺎزار ﺳﻬﺎم اﺛﺮي ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ادوار ﺗﺠﺎري در اﯾﺮان دارد.