بررسي تمرين‌‌‌‌‌هاي واژه‌آموزي كتاب‌‌‌هاي نگارش فارسي دورۀ دوم ابتدايي بر اساس دانش واژگاني

در ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ، ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي واژهآﻣﻮزي ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﻧﮕﺎرش ﻓﺎرﺳﯽ دوره‌ دوم اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي واژﮔﺎﻧﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ. اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻪ روش ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ اﻧﺠﺎم ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. اﺑﺘﺪا، ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي واژهآﻣﻮزي ﮐﺘﺎبﻫﺎ در زﯾﺮﻣﻘﻮﻟﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒِ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي داﻧﺶ واژﮔﺎﻧﯽ ﻗﺮار داده ﺷﺪ ﺗﺎ ﻓﺮاواﻧﯽ و ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ درﺻﺪ آﻧﻬﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد. ﺳﭙﺲ، ﺑﺮاي ﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ از ﻧﺮم اﻓﺰار اِس. ﭘﯽ. اِس. اِس اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ آﻣﺎر ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ در ﻫﺮ ﺳﻪ ﮐﺘﺎب ﻧﮕﺎرش ﻓﺎرﺳﯽ، ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺑﻌﺪ ﺻﻮرت ﻧﻮﺷﺘﺎري از ﻓﺮاواﻧﯽ ﺣﺪاﮐﺜﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ، درﺣﺎﻟﯽﮐﻪ اﺑﻌﺎد دﯾﮕﺮ داﻧﺶ واژﮔﺎﻧﯽ، ﻧﻈﯿﺮ ﻫﻤﺎﯾﯽ واژهﻫﺎ، داراي ﻓﺮاواﻧﯽ ﺣﺪاﻗﻠﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ، اﺧﺘﺼﺎص 80 درﺻﺪ از ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي ﺻﺮﯾﺢ واژهآﻣﻮزي ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي واژﮔﺎﻧﯽ درﯾﺎﻓﺘﯽ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺗﻨﻬﺎ 20 درﺻﺪ ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪي، ﻧﺎﻣﺘﻮازنﺑﻮدن ﻃﺮاﺣﯽ ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎ در ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﻧﮕﺎرش ﻓﺎرﺳﯽ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ؛ درﺻﻮرﺗﯽﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎ ﺑﺮاي آﻣﻮزش ﻣﻬﺎرت ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺗﺪوﯾﻦ ﺷﺪهاﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻣﻬﺎرت ﺗﻮﻟﯿﺪي اﺳﺖ. ﻃﺒﻖ ﻧﺘﺎﯾﺞ آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ، ﺑﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ داﻧﺶ واژﮔﺎﻧﯽ ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي واژهآﻣﻮزي ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﻧﮕﺎرش ﻓﺎرﺳﯽ در ﺳﻪ ﭘﺎﯾﮥ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ دوره‌ دوم اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﺎداري وﺟﻮد ﻧﺪارد؛ درﺻﻮرﺗﯽﮐﻪ ﺗﻔﺎوت ﺑﯿﻦ ﻧﻮع ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي اﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎ ﺑﻪﻟﺤﺎظ آﻣﺎري ﻣﻌﻨﺎدار اﺳﺖ. ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽﺷﻮد ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي واژهآﻣﻮزي ﮐﺘﺎبﻫﺎي درﺳﯽ ﭘﯿﮑﺮهﺑﻨﯿﺎد ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ، اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ داﻧﺶ واژﮔﺎﻧﯽ در ﺗﻤﺮﯾﻦﻫﺎي ﻣﺘﻨﻮع درﯾﺎﻓﺘﯽ و ﺗﻮﻟﯿﺪي ﮐﺘﺎبﻫﺎ ﻧﻤﻮد ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﻪ دﻓﻌﺎت ﻣﺘﻌﺪد در ﻣﻌﺮض ﯾﮏ واژه ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ، زﯾﺮا ﺗﮑﺮار واژه، ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﯽ در ﯾﺎدﺳﭙﺎري واژهﻫﺎي زﺑﺎن اﺳﺖ. ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎ و ﻧﺘﺎﯾﺞ ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ، اﻓﺰون ﺑﺮ ﮐﺎرآﻣﺪﺑﻮدن در ﻃﺮاﺣﯽ و ﺗﺪوﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎي درﺳﯽ، در ﺣﻮزه‌ ﺗﺪرﯾﺲ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮاي ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﻔﯿﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ.