ارزيابي مخاطرات نهشته‌هاي بادي دشت سيستان و تأثير آن بر مخازن حياتي چاه‌نيمه زابل

هدف: هدف از انجام اين تحقيق ارزيابي مخاطرات رسوبات بادي دشت سيستان و تأثير آن بر مخازن حياتي چاه‌نيمه در دو كانون بحراني نياتك و جزينك با وسعتي در حدود 131660 هكتار در جنوب شرقي زابل واقع در شمال استان سيستان و بلوچستان است. اين عرصه قطاعي در جهت جنوب شرق به شمال غرب را شامل مي‌شود كه ازنظر ژئومورفولوژي داراي 2 واحد دشت‌سر و پلايا است. از اهداف مهم اين پژوهش ارائه راهكارهاي مناسب براي به حداقل رساندن آسيب‌هاي ناشي از مخاطرات نهشته‌هاي بادي و خسارات ثانويه آن، در بخش‌هاي تأسيسات، كشاورزي، جاده‌ها و خسارات وارده به منطقه به‌ويژه برمخازن آبي چاه‌نيمه است.روش‌شناسي پژوهش: روش انجام اين پژوهش، بررسي‌هاي ميداني، عكس‌هاي هوايي، تصاوير ماهواره‌اي با دوره‌هاي زماني مختلف، بررسي مورفولوژي عمومي و بادهاي منطقه (120روزه) و مكان‌يابي به لحاظ مطالعه ژئومورفولوژي منطقه انجام شد. در اين پژوهش از نقشه‌هاي توپوگرافي، نقشه‌هاي زمين‌شناسي، نرم‌افزارهاي رايانه‌اي ازجمله ENVI و GIS استفاده شد. نمونه‌برداري از رسوبات (رسوب‌شناسي و ترسيم نمودارهاي مربوطه) و مطالعات آزمايشگاهي XRF (فلوئورسانس اشعه ايكس)، تحليل مقايسه‌اي و روش تجزيه‌وتحليل داده‌ها صورت خواهد پذيرفت. يافته‌ها: بر اساس نتايج تحقيق، عامل اصلي مخاطرات، بادهاي فرساينده منطقه بوده كه جهت شمال تا شمال غربي با زاويه 330 تا 360 درجه (باد120روزه سيستان) دارند و مهم‌ترين رخساره‌هاي برداشت، اراضي رهاشده، اراضي ماسه‌زار و عرصه‌هاي شور و پف‌كرده بستر درياچه هامون و دشت‌هاي شمالي (كشور افغانستان) هستند. تفسير نقشه‌هاي توپوگرافي و تصاوير ماهواره‌اي در سال‌هاي مختلف نشان داد كه سرعت و جهت حركت تپه‌هاي ماسه‌اي منطقه متناسب با باد غالب 120روزه و در جهت شمال غربي جنوب شرقي هستند. علاوه برآن، ارتفاع تپه‌هاي ماسه‌اي و حجم ماسه‌ها فاكتور مهمي در سرعت حركت و ميزان پيشروي تپه‌هاي ماسه‌اي در سطح دشت سيستان و ورود به مخازن چاه‌نيمه هستند.