روابط بينامتني مجموعه‌هاي معماري تبريز در دورۀ ايلخاني و تحولات معنايي آن بر پايۀ مطالعات نشانه‌شناسي لايه‌اي

مطالعۀ آثار معماري به‌صورت انفرادي و بدون درنظر گرفتن لايه‌هاي متني و دگرگوني‌هاي بافتاري مؤثر بر آن، يكي از كمبودهاي اين حوزه است. در اين پژوهش تلاش مي‌شود تا با تحليلي گفتماني و با استفاده از داده‌هاي تاريخي و باستان‌شناسي به روابط بينامتني مجموعه‌هاي معماري و شهرسازي تبريز دورۀ ايلخاني در دو سطح خُرد (شهر تبريز) و كلان (منطقه‌اي و بين‌المللي) پرداخته شود تا از اين‌طريق تحولات و معناهاي ضمني لايه‌هاي متني (مجموعه‌هاي معماري و شهرسازي) آشكار گردد. مسأله پژوهش اين است كه روابط بينامتني آثار مذكور ازمنظر نشانه‌شناسي لايه‌اي به چه صورتي بوده و نظام‌هاي نشانه‌اي چگونه در لايه‌ها متجلي شده‌اند؟ اين پژوهش از گونۀ پژوهش‌هاي كيفي است و با رويكرد توصيفي-تحليلي به مطالعۀ داده‌ها پرداخته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد به‌كارگيري خوانش بينامتني نشانه‌شناسي لايه‌اي منجر به درك لايه‌هاي پنهان معنا در آثار معماري مي‌شود و در مطالعۀ اثر پارادايم‌هاي گسترده‌تري را درگير مي‌نمايد. در روابط بينامتنيِ لايه‌هاي مختلف معماري و شهرسازي تبريز عهد ايلخاني در سطوح خُرد و كلان، رمزگان‌هايي مانند عناصر اصلي اركان حكومت، ازجمله: قدرت سياسي، قدرت فرهنگي-مذهبي و قدرت اقتصادي، با زيررمزگان‌هايي چون: رويكردهاي ايرانشهري، مذاهب مختلف و تجارت داخلي و خارجي كه متناسب با تغييرات بافتي لايه‌ها (زماني، مكاني، و فرهنگي-اجتماعي) هستند، وارد رابطۀ هم‌نشيني و جانشيني شده‌ و به نشانگي بدل گشته‌اند.