ارزيابي مؤلفه‌هاي زيست‌محيطي دو سامانه كشت مجدد و راتون برنج (Oryza sativa L) بر مبناي ارزيابي چرخه حيات

برنج (Oryza sativa L) يكي از مهم‌ترين غذاي بيش از نيمي از مردم جهان به‌شمار مي رود. كاربرد بيش از حد منابع تجديدپذير و تجديدناپذير در بخش كشاورزي به‌صورت بالقوه، تأثيرات زيست محيطي گوناگوني را بر بوم نظام هاي زراعي اعمال مي كند؛ چنين تأثيراتي را مي توان با رويكرد ارزيابي چرخه حيات (LCA) مورد ارزيابي قرار داد. اين پژوهش در سال 1399 با محوريت شناخت و مقايسه روند فشار زيست‌محيطي الگوهاي كشت دوم و راتون توليد برنج در شاليزارهاي شهرستان آمل انجام پذيرفت. بر اين اساس، در مراحل مختلف توليد برنج از جمله كاشت، داشت و برداشت، داده هاي مرتبط با الگوهاي كشت دوم و راتون از كشاورزان شهرستان آمل، گرد آوري و اثرات زيست محيطي حاصل از سامانه هاي مذكور همچون پتانسيل گرمايش جهاني، اوتريفيكاسيون و اسيدي شدن آب و خاك برآورد شد. در اين پژوهش، واحد كاركردي بوم نظام هاي توليد برنج معادل يك تن شلتوك در نظر گرفته شد. يافته هاي حاصل از اين پژوهش حكايت از آن داشت كه بيشترين پتانسيل گرمايش جهاني برنج مربوط به كشت مجدد برنج در حدود 1896.92 كيلوگرم معادل دي اكسيد كربن به‌ازاي يك تن شلتوك توليدي بوده است. ارزيابي چرخه حيات در توليد برنج نشان داد، در گروه تأثير زيست محيطي پتانسيل گرمايش جهاني به‌ازاي توليد هر تن شلتوك در سامانه هاي راتون در حدود 1673.99 كيلوگرم معادل دي اكسيدكربن به اتمسفر انتشار يافته است. انتشارات مستقيم ناشي از فعاليت هاي درون مزرعه اي در هر دو سامانه مورد مطالعه سهم عمده و اصلي را در افزايش گرمايش جهاني داشته كه منشأ اين آلايندگي ها را مي توان در احتراق سوخت مصرفي در تجهيزات كشاورزي و نيز انتشار اكسيدهاي نيتروژن دار، دي اكسيد نيتروژن و ديگر تركيبات نيتروژن دار حاصل از مصرف كود نيتروژن دانست. همچنين، سامانه هاي كاشت مجدد برنج تأثير بيشتري در سه رده آسيب سلامت انسان، كيفيت اكوسيستم و تغيير اقليم نسبت به سامانه هاي توليد راتون داشته اند. همچنين مقادير خسارات وارد شده بر كيفيت اكوسيستم ناشي از توليد هر تن شلتوك در سامانه هاي كشت مجدد و راتون به‌ترتيب حدود 10089.08 و 7146.58 PDF*m^2 * yr بوده است. علاوه‌بر‌اين، هر دو سامانه توليد برنج بيشترين اثر را بر كيفيت اكوسيستم و پس از آن بر سلامت انسان نشان داده اند. بر اساس يافته هاي اين پژوهش، سامانه توليد راتون برنج نسبت به سامانه هاي كشت مجدد برنج به‌لحاظ زيست محيطي از سازگاري بيشتري برخودار مي باشند.