اثر سليقه مصرف‌كننده بر نرخ واقعي ارز در اقتصاد ايران

مقاله حاضر به بررسي تغيير سليقه مصرف‌كنندگان ايراني از كالاهاي داخلي به خارجي و تاثير آن بر نرخ واقعي ارز مي‌پردازد. براي اين منظور يك مدل نظري از رفتار مصرف‌كننده كه تابع مطلوبيت شامل كالاي داخلي و خارجي است ارائه شده و با نرخ واقعي ارز مرتبط شده است. سپس با استفاده از رگرسيون سري زماني با روند ضمني و تكنيك حالت فضا تاثير سليقه به صورت پويا بر نرخ واقعي ارز در طي سال‌هاي 1353 تا 1400 برآورد شده است. در اين مطالعه تاثير سليقه، مترادف با تغيير در ترجيحات مصرف‌كننده در نظر گرفته شده است كه بخشي از روند ضمني است. نتيجه تخمين نشان مي‌دهد كه تاثير سليقه به صورت پويا اثر كاهشي بر نرخ واقعي ارز گذاشته است، به طوري كه عرض از مبدا رگرسيون هر سال كاهش يافته است. همچنين اثر بهره‌وري و درآمد سرانه بر نرخ واقعي ارز مثبت و معنادار است اما تاثير درآمد نفت معنادار نيست. نتيجه عملي اينكه در طي 47 سال اخير سليقه مردم ايران با روند ملايم به مصرف كالاهاي تجاري خارجي متمايل شده و اين امر يكي از علت‌هاي كاهش ارزش واقعي پول ملي بوده است.