رابطه شكاف توليد و حباب قيمت سهام در ايران: كاربرد روش خودرگرسيون برداري ساختاري با پارامتر متغير در زمان (SVAR-TVP)

اگر در مورد وجود حباب در بورس اوراق بهادار تهران اتفاق نظر وجود داشته باشد، در مورد زمان شكل‌گيري و تخليه آن اتفاق نظر چنداني وجود ندارد. ‌به‌علاوه در مورد دلايل شكل‌گيري و آثار ناشي از فروپاشي حباب‌ها و تاثير آن بر بخش اسمي و حقيقي اقتصاد و كانال‌هاي تاثيرگذاري آن نيز اختلاف نظر فراوان است. از اين رو شناسايي زمان شكل‌گيري، فروپاشي و عوامل موثر بر شكل‌گيري و فروپاشي حباب‌ها و تاثير آن‌ها بر بخش‌هاي مختلف اقتصاد محل سوال و پژوهش است. به اين منظور، در اين مطالعه به بررسي زمان‌بندي شكل‌گيري حباب قيمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران و بررسي تاثير شكاف توليد بر شكل‌گيري آن طي دوره ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۸ پرداخته شده است. طي دوره مورد بررسي بازار سهام در سه دوره مختلف در سال‌هاي 1384، 1390 و 1397 شاهد حباب قيمتي بوده است. همچنين نتايج بررسي نحوه اثرگذاري شكاف توليد بر حباب بازار سهام كه با استفاده ازروش خودرگرسيون برداري ساختاري با پارامتر متغير در زمان انجام شده است، حاكي از موثر بودن شكاف توليد بر بخش بنيادي قيمت سهام و بي تاثير بودن آن بر بخش حبابي است زيرا سياست پولي كه كانال اثرگذاري شكاف توليد بر حباب بازار سهام است معمولا به صورت غيرقاعده مند اجرا مي شود و نه در واكنش به شكاف توليد. بررسي تاثير قيمت سهام بر شكاف توليد نيز حاكي از برقراري اثر ثروت و نشان دهنده تاثير مثبت حباب قيمت سهام بر شكاف توليد است. علاوه بر اين با بزرگتر شدن نسبت اندازه بازار سهام به اقتصاد ايران طي زمان، كانال اثر ثروت تقويت شده است.