افلاطون در آستانۀ دورانِ مدرن: پدرانِ افلاطون‌پژوهيِ مدرن از فيچينوُ تا ماربورگي‌ها

گرچه افلاطون همواره در تاريخِ فلسفه محترم بوده، روندِ كلّيِ فلسفه تا ابتداي دورانِ مدرن ارسطويي است. حتي نوافلاطونيان نيز، به استثناي فلوطين، كمابيش به شيوه‌ ارسطويي مي‌نوشتند و نوشته‌هاي او را بيش از افلاطون تفسير كرده‌اند. ميزانِ اطلاعِ فيلسوفان از افلاطونِ اصيل يا تاريخي نيز بسيار اندك بود؛ نه تنها نوشته‌هاي افلاطون از گذرگاهِ نوافلاطونيان به ايشان رسيده و از اينها هم ترجمه‌هاي كمي در دسترس بود، كه حتي شيوه‌ فهمِ افلاطون نيز نوافلاطوني بود. فيچينوِ نخستين كسي بود كه در دورانِ رنسانس براي احياي افلاطون كوشيد. با اين حال كوششِ او اثرِ تفسيري چنداني نداشت. احياي واقعيِ افلاطون در قرنِ هجدهم و آلمان رخ داد. درباره اين نوزايي اطلاعِ چنداني در زبانِ فارسي وجود ندارد، تنها ممكن است بدانيم كه شلايرماخر نيز از كساني بود كه به ترجمه‌ افلاطون دست زدند. امّا اينكه از فيچينو تا شلايرماخر چه بر سرِ افلاطون‌پژوهي آمد دانسته نيست. حتّي آگاهيِ اندكي در دست است درباره‌ جايگاهِ واقعيِ شلايرماخر در افلاطون‌پژوهي و اينكه چه فرآيندي به افلاطونِ شلايرماخر انجاميد. مقاله‌ حاضر به موضوعِ افلاطون‌پژوهي تا دورانِ افلاطون‌شناسانِ رمانتيك مي‌پردازد. با عزيمت از اين برداشت كه انديشه‌هاي نابِ فلسفي در خلاء زاده نمي‌شوند، بلكه مرهونِ زمانه خود‌اند، مي‌كوشيم به بررسيِ نخستين آغازگاه‌هاي افلاطون‌پژوهي بپردازيم؛ به كساني كه ميراثِ مساعي‌شان سنگِ بنايِ افلاطون‌پژوهيِ مدرن شد. درينجا سيرِ افلاطون‌پژوهي تا روزگارِ رمانتيك‌ها را بررسي خواهيم كرد و مي‌كوشيم ببينيم چه چيزهايي تفسيرِ مدرن‌ها يا مدرن‌هاي متقدّم را از تفسيرهاي سنّتي متمايز كرده است و چه عزيمت‌گاه‌هايي شكل‌دهنده افلاطون‌پژوهيِ مدرن بوده است.