حكمت زمين؛ جهانِ معناي نقاشي‌هاي مكتب شيراز-بهبهان از منظر فلسفۀ پديدارشناسانه- هرمنوتيكي هانري كربن با رجوع به متون مزداييِ ايران باستان

پژوهشِ حاضر كوشيده است به ياريِ رويكردِ پديدارشناسانه-هرمنوتيكي هانري كربن به جهانِ معنايِ پنج نمونه از نقاشي‌هاي تمثيلي گلچين اشعار به تاريخ 801 ه.ق متعلق به مكتب شيراز-بهبهان راه‌يابد. سه پرسش اصلي اين پژوهش عبارتند از: چه ارتباطي ميان حكمتِ زمين (جغرافيايِ شهودي) با فضاي نقاشي‌هاي تمثيلي وجود دارد؟ دستگاه فكري هانري كربن براي خوانش نگارگري ايراني –به‌طور ويژه نقاشي‌هاي مكتب شيراز-بهبهان- چه امكاناتي دارد؟ نقاشي‌هاي گلچين اشعار به تاريخ 801 ه.ق متعلق به مكتب شيراز-بهبهان چه جهانِ معنايي را آشكار مي‌سازند؟ هدف مقاله استفاده از امكانات دستگاه فكري هانري كربن در خوانشِ نگاره‌هاي مكتب شيراز- بهبهان است. رويكرد اين پژوهش توصيفي-تحليلي و برگرفته از فلسفۀ پديدارشناسانه-هرمنوتيكي هانري كربن است. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه براي نشان‌دادن حكمتِ زمين/جغرافيايِ شهودي مي‌توان به‌جاي استفاده از روش‌هايِ ترسيم‌هاي متداول در نقاشي، از شيوه‌هاي بازنمايي نقاشي‌هاي تمثيلي (نگارگري ايراني) بهره‌مند شد. تاريخ و جغرافياي شهودي نه در ارضِ ناسوت بلكه در ارض ملكوت رخ مي‌دهند و راه وصول به آن‌ها از طريق قوۀ خيال است. اگر بنا شد چنين عالمي –ارض ملكوت- ترسيم شود، نقاشي‌هاي تمثيلي مانند نگارگري ايراني قادر به چنين كاري هستند. دستگاه فكري و آراي هانري كربن در «مواقعي»–مانند نقاشي‌هاي گلچين مذكور- براي «گونه‌»اي از تفسيرِ نگارگري ايراني راه‌گشاست. انديشۀ او امكان تأويل و رمزگشايي ديداري و محتوايي «برخي» از آثار نگارگري ايراني را فراهم مي‌كند. بر اساس انديشۀ پديدارشناسانه-هرمنوتيكي هانري كربن و با ارجاعات و اشاراتي به متون مزدايي ايران باستان، مي‌توان گفت، نقاشي‌هاي گلچين اشعار به تاريخ 801 ه.ق مي‌توانند حكمتِ زمين -را كه در آن پرسش از «چيستيِ» زمين به «كيستي» و تصاوير زمين طبيعيِ به زمين شهودي تبديل مي‌شود- تجسم ببخشند. همچنين در انتهاي مقاله به نقد رويكرد كربن و محدوديت‌هاي آن اشارۀ مختصري كرديم.