مابه‌ازاي معقول‌‌هاي ثاني فلسفي از نظر ملاصدرا

در آثار ملاصدرا دو نظر دربارۀ مابه‌ازاي معقول‌هاي ثاني فلسفي آمده است. طبق نظر اول، معقول‌هاي ثاني فلسفي مابه‌ازاي خارجي ندارند، بلكه صرفاً منشأ انتزاع دارند. طبق نظر دوم كه آن را نظر نهايي ملاصدرا مي‌دانند، اين مفاهيم داراي مابه‌ازاي خارجي هستند و مابه‌ازاي آن‌ها در خارج به عين وجود موضوع يا موصوفشان موجود است. بر اين نظريه چند اشكال وارد است: يكم. دليل ملاصدرا بر اثبات وجود خارجي مابه‌ازاي اين مفاهيم، مصادره به مطلوب و در نتيجه نامعتبر است. دليلي هم كه طباطبايي در حاشيۀ دليل ملاصدرا آورده است، قابل قبول نيست؛ زيرا پيش فرضي دارد كه منكرِ صدق نتيجه، به طريق اولي آن را نادرست مي‌داند. دوم. اين نحوه از وجود آن مابه‌ازا با قول به عدم آن و صرف وجود منشأ انتزاع تفاوت واقعي ندارد. سوم. روشن نيست كه تفاوت مفاهيم ماهوي با مفاهيم فلسفي در چيست كه به موجب آن مفاهيم ماهوي مابه‌ازاي مستقل دارند، ولي مفاهيم فلسفي مابه‌ازاي مستقل ندارند. در اين پژوهش از روش تحقيق كتابخانه‌اي و تحليل عقلي استفاده شده است.