اثر قارچ‌هاي همزيست ريشه بر مؤلفه‌هاي جوانه‌زني و رشدي دو رقم بومي و اصلاح شده برنج (Oryza sativa)

مقدمه: جوانه‌زني و سبزشدن، حساس‌ترين مرحله رشد و نمو گياه برنج محسوب مي‌شوند. در اين زمينه، استفاده از قارچ‌هاي افزاينده رشد به‌صورت پيش‌تيمار زيستي (بيوپرايمينگ) بذر جهت جوانه‌زني و رشد مطلوب گياهچه‌ها مي‌تواند مفيد باشد. در همين راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسي اثر قارچ‌هاي همزيست ريشه بر بهبود مؤلفه‌هاي جوانه‌زني و رشدي دو رقم بومي و اصلاح‌شده برنج (L. Oryza sativa) اجرا شد.مواد و روش‌ها: اين آزمايش در تابستان 1400 در آزمايشگاه تنش‌هاي محيطي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سه تكرار انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل 22 جدايه قارچي همزيست ريشه (جداسازي و شناسايي شده از آزمايش‌هاي پيشين) و شاهد (بدون تلقيح) و دو رقم بومي (هاشمي) و اصلاح شده (روشن) برنج بودند. پس از پايان دوره جوانه‌زني، تعداد گياهچه نرمال شمارش شده و به‌صورت تصادفي پنج عدد گياهچه نرمال براي اندازه‌گيري طول ريشه‌چه، ساقه‌چه و گياهچه و همچنين وزن‌تر و خشك ريشه‌چه، ساقه‌چه و گياهچه انتخاب شدند.يافته‌ها: بر اساس نتايج تجزيه خوشه‌اي در رقم روشن و هاشمي قارچ‌ها به‌ترتيب به چهار و سه گروه تقسيم و در هر دو رقم گروه I به‌عنوان بهترين گروه انتخاب شد، به‌طوري‌كه در اين گروه بيشترين اثر افزايشي بر صفات رويشي از 5 تا 59 درصد نسبت به شاهد در تيمارهاي قارچي مربوط به قارچ‌هاي Bjerkandera adusta (ST1)، Trichoderma atroviride (SF1)، Monosporascus cannonballus (B3) و Trichoderma atroviride (SN1) در رقم روشن و Bjerkandera adusta (ST1) در رقم هاشمي بود. برترين تيمارهاي قارچي در صفات جوانه‌زني دو رقم روشن و هاشمي به‌ترتيب مربوط به Chaetomium globosum (SE2) و Bjerkandera adusta (ST1) بود. نتيجه گيري: در مجموع، نتايج بيانگر تأثير مثبت بسياري از قارچ‌هاي همزيست مورد مطالعه بر ويژگي‌هاي جوانه‌زني و رشدي گياهچه برنج در هر دو رقم روشن و هاشمي بود. اين نتايج نشان مي‌دهد كه قارچ‌هاي همزيست از سازوكارهاي مختلفي براي افزايش رشد و بهبود شاخص‌هاي جوانه‌زني در گياهان استفاده مي‌كنند.