ترتيبات امنيتي ناظر بر قفقاز جنوبي (فرصت‌ها و چالش‌هاي آينده)

قفقاز جنوبي به‌عنوان جنوب‌ شرقي‌ ترين منطقه اروپا، از بعد ژئوپلتيكي و ژئواكونوميك براي اتحاديه اروپا، آمريكا، روسيه و ساير كنشگران منطقه‌اي از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار مي‌باشد. اين منطقه در يكي دو سال اخير، كانون تحولات مهم امنيتي بوده كه تهديدات و فرصت‌هاي بالقوه و بالفعلي را براي ج.ا.ايران ايجاد نموده است. لذا پايش تحولات مذكور، شناسايي و تحليل بازيگران اصلي و پيش‌بيني آينده‌هاي پيش‌روي منطقه امري ضروري و اجتناب‌ناپذير به نظر مي‌رسد. بر اين اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسايي سناريوهاي ناظر بر ترتيبات امنيتي قفقاز جنوبي با تمركز بر بحران اوكراين و با روش‌شناسي مركب آينده‌پژوهي صورت گرفته است. در اين راستا ضمن انجام مطالعات اسنادي و بهره برداري از دانش ضمني خبرگان موضوع، تعداد 7 كنشگر اصلي منطقه‌اي و 3 كنشگر اصلي فرامنطقه‌اي شناسايي و سپس با منطق ماتريس اثرات متقاطع، تعداد 10 متغير اولويت‌دار شناسايي شد و سپس در محيط نرم افزار ميك‌مك ميزان اثرات مستقيم و غيرمستقيم آنها محاسبه گرديد و در مرحله نهايي مورد تحليل و ارزيابي قرار گرفت. يافته‌هاي تحقيق حاكي از آن است از تعداد 10 بازيگر مهم منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي، دو كشور تركيه و جمهوري آذربايجان به عنوان عناصر كليدي و كشور روسيه به عنوان پيشران در معادلات امنيتي منطقه قفقاز جنوبي ايفاي نقش خواهند كرد. در پايان تعداد دو سناريو بر مبناي نوع و نحوه عمل بازيگر پيشران منطقه يعني روسيه ارائه و ترتيبات امنيتي منطقه براساس آن ترسيم و در بخش پاياني ضمن تشريح فرصت‌ها و چالش‌هاي پيش‌رو، توصيه‌هايي براي ج.ا.ايران ارائه گرديد.