تأثير گياه دارويي بيلهر (Dormema aucheri Boiss.) بر عملكرد، هماتولوژي، ريخت‌شناسي دئودنوم و كيفيت گوشت جوجه‌هاي گوشتي

سابقه و هدف: امروزه در صنعت طيور براي دستيابي به بالاترين توليد با كمترين هزينه از افزودني‌هاي خوراكي استفاده مي‌شود. محرك‌هاي رشد و افزودني‌هاي خوراكي، مجموعه‌هايي از تركيب‌هاي شيميايي، بيولوژيكي يا طبيعي هستند كه به آب و خوراك اضافه شده و با فرض بهبود رشد و بهبود كارايي خوراك و بدست آوردن بالاترين و اقتصادي‌ترين توليد استفاده مي‌شوند. استفاده از گياهان دارويي در تغذيه طيور نشان داد كه اين گياهان علاوه بر تحريك مصرف خوراك، خاصيت آنتي‌بيوتيكي و ضد كوكسيديوزي نيز دارند. اين مطالعه به منظور بررسي اثرهاي سطوح مختلف پودر گياه دارويي بيلهر بر عملكرد، هماتولوژي، جمعيت تفريقي گلبول‌هاي سفيد و كيفيت گوشت ران و سينه در جوجه‌هاي گوشتي اجرا شد.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه، تعداد 240 قطعه جوجه گوشتي سويه راس 308 با 5 تيمار، 4 تكرار و 12 قطعه جوجه در هر واحد آزمايشي به مدت 42 روز در قالب طرح كاملاً تصادفي پرورش داده شدند. در طول دوره پرورش، دسترسي جوجه‌ها به آب و خوراك آزاد بود و مراقبت‌هاي لازم منطبق با اصول علمي پرورش و روش‌هاي توصيه شده كاتالوگ‌هاي تجاري بود. تيمارهاي آزمايشي عبارت بودند از: 1- جيره كنترل، 2- جيره كنترل همراه با 0.1% آنتي‌بيوتيك فلاوفسفوليپول، جيره 3، 4 و 5 به‌ترتيب كنترل همراه با 0.1، 0.3 و 0.5 درصد پودر بيلهر (در مرحله آغازين و رشد و 0.05، 0.15 و 0.25 درصد در مرحله پاياني). در طول آزمايش، وزن بدن و مصرف خوراك در پايان دوره‌هاي آغازين، رشد و پاياني اندازه‌گيري شد. در روز 42، يك قطعه جوجه از هر تكرار به‌‌طور تصادفي انتخاب و از طريق وريد بال خون‌گيري انجام گرديد. دو نمونه خون يكي به داخل لوله‌هاي ونوجكت محتوي cc0.5 ماده ضد انعقاد اتيلن دي آمين تترا استيك اسيد (EDTA) جمع‌آوري و به‌‌منظور اندازه‌گيري فراسنجه‌هاي هماتولوژي خون (ميزان گلبول قرمز، گلبول سفيد، هموگلوبين، هماتوكريت و جمعيت تفريقي گلبول‌‌هاي سفيد) و بخش ديگري از خون به داخل لوله‌هاي عاري از ماده ضد انعقاد به‌ منظور جداسازي سرم خون، براي اندازه‌گيري متابوليت‌هاي بيوشيميايي سرم منتقل شد.نتايج: افزودن پودر بيلهر به جيره به‌طور معني‌داري سبب افزايش وزن جوجه‏هاي گوشتي در روز 24 و 42 پرورش گرديد (0.05 P). خوراك مصرفي در دوره‎هاي آغازين و رشد تحت تأثير تيمارهاي آزمايشي قرار گرفت (0.05 P)، امّا در دوران پاياني و كل دوره اختلاف معني‎داري بين تيمارهاي آزمايشي مشاهده نشد (0.05 P). افزودن سطوح مختلف پودر بيلهر به جيره بر تعداد گلبول‌هاي قرمز خون تأثير معني‌داري نداشت (0.05 P). ولي بر درصد هموگلوبين، درصد هماتوكريت، تعداد گلبول سفيد و تعداد ترومبوسيت‌ها تأثير معني‌داري داشت (0.05 P). آنتي‌بيوتيك و سطوح مختلف پودر بيلهر بر روي جمعيت تفريقي گلبول‌هاي سفيد (درصد لنفوسيت، بازوفيل، مونوسيت، هتروفيل، ائوزينوفيل) و نسبت هتروفيل به لنفوسيت تأثير معني‌دار نداشتند (0.05 P). سطوح مختلف پودر بيلهر و آنتي‌بيوتيك بر ارتفاع پرز، ضخامت پرز و مساحت پرز در دئودنوم تأثير معني‌دار داشت (0.05 P). ولي عمق كريپت و نسبت ارتفاع پرز به عمق كريپت در دئودنوم از لحاظ آماري بين تيمارها تأثير معني‌داري نشان نداد (0.05 P). تيمارهاي آزمايشي بر ظرفيت نگهداري آب، اُفت ناشي از خونابه و اُفت ناشي از پخت گوشت سينه تأثير معني‌دار نداشتند (0.05 P)، امّا سبب كاهش معني‏دار pH گوشت سينه شدند (0.05 P). تيمارهاي آزمايشي ظرفيت نگهداري آب، اُفت ناشي از خونابه و pH گوشت ران را تحت تأثير قرار دادند (0.05 P)، ولي سبب تغيير معني‏داري در اُفت ناشي از پخت گوشت ران نشدند (0.05 P).نتيجه‌گيري: در مورد بيشتر صفات به‌ويژه صفات عملكردي تيمار سه به‌ترتيب0.1، 0.1 و 0.05 درصد بيلهر در دوره آغازين، رشد و پاياني نسبت به تيمار كنترل بهبود داشت. ازاين‌رو مي‌توان از اين گياه در سطح اشاره شده به‌عنوان يك افزودني گياهي در جيره جوجه‏هاي گوشتي براي بهبود صفات عملكردي و بافت‌شناسي استفاده كرد.