بررسي تاريخي امراض سلاطين و شيوه‌هاي درماني در كرمان عصرِ سلجوقي (583-442ه.ق)

عصر حاكميت سلجوقيان بر كرمان، به‌ويژه هم‌زمان با حكومت برخي از دولتمردان كاردانش، يكي از اعصار مهمي است كه اين سرزمين از سر گذرانيده است. حكومتي كه با ورودِ ملك قاورد سلجوقي به كرمان در حدود سال 442ق پايه ريزي شده و پس از وي نيز در ميان جانشينانش تا حوالي سال 583 ه.ق ادامه يافت. حاكمان سلجوقي و كارگزاران آنها در اين مدت زمان، تحولاتي را در عرصه هاي مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگيِ كرمان به‌وجود آوردند؛ اما آنچه به‌طور خاص در پژوهش حاضر مورد واكاوي قرار خواهد گرفت بررسيِ امراضِ سلاطينِ اين حكومت و شيوه‌هاي درماني است كه توسط پزشكان اين عصر به‌كار گرفته شده است. پژوهش حاضر با كاربرد روش اسـتدلال و منطـق تـاريخي، بـر آن اسـت تـا در گـام نخسـت، به معرفي كوتاه حكومت سلجوقيانِ كرمان پرداخته و در دومين و اصلي‌ترين گام، امراض رسوخ كرده به دربار سلجوقيان و شـيو ة درمـاني پزشـكان دربـار، جهت رفع اين بيماريها را مورد واكاوي قرار دهد. در همين راستا از منابع مختلف تاريخي، پزشكي و همچنين تحقيقات جديد در قالب كتاب و مقاله، بهره برده شد. يافته هاي اين مطالعه نشانگر آن است كه پزشكان حاضر در دربار سلجوقيانِ كرمان، از داروهاي گياهي و كاني‌هاي موجود در كرمان، جهت مداواي بيمارانِ خود بهره برده و برخي از پزشكان اين عصر به ويژه افضل الدين ابوحامد كرماني، تأكيد بسيار فراواني بر پيشگيري داشته و آن را بر درمان ارجح مي دانند.