ارائه مدلي براي سنجش ميزان خلاقيت اثر معماري بر اساس روش SAPPhIRE ؛ نمونه موردي: بناهاي تجاري منتخب شهر تبريز

خلاقيت از دغدغه‌هاي هميشگي هنرمندان و معماران در دوره‌هاي مختلف تاريخ بوده است. چالش‌ها و مشكلات معاصر، نيازمند پاسخ‌هاي جديد و متناسب با اقتضاي زمان هستند. با علم به اينكه هدف نهايي معماري ايجاد مكاني براي زندگي مردم است، خلاقيت در اين حوزه نيز بايد در خدمت ارتقاي كيفيت زندگي انسان و پاسخگوي مسايل جديد هر عصر باشد. از اين‌رو دست‌يابي به مدلي نظام‌مند كه امكان سنجش ميزان خلاقيت اثر معماري را فراهم آورد و مولفه‌هاي تاثيرگذار اين حوزه را معرفي كند، مي‌تواند گره بسياري از مشكلات حوزه انسان و محيط را بگشايد و در طراحي آثاري خلاق و ارزشمند نقش‌آفريني كند. در اين پژوهش ابتدا با رويكرد كيفي و روش استدلال منطقي به ارائه مدلي براي سنجش ميزان خلاقيت اثر معماري پرداخته شد. در مرحله بعد با رويكرد كمي و روش پيمايشي، ميزان خلاقيت 3 بناي تجاري منتخب شهر تبريز كه در دهه اخير و پس از به ‌وجود آمدن نهضت ساخت مال‌ها طراحي و اجرا شده‌اند، محاسبه گرديد. طبق يافته‌هاي پژوهش، خلاقيت داراي دو بعد اساسي نوآوري و فايده است. فايده معماري در پاسخ بنا به نيازهاي انسان از محيط معنا پيدا مي‌كند و نوآوري در ميزان تازگي اين پاسخ‌ها نسبت به معماري‌هاي حوزه مرتبط سنجيده مي‌شود. در مدل ارائه شده، ابتدا به سنجش ميزان رضايت از قابليت‌هاي بناي معماري در پاسخ به نيازهاي انسان از محيط پرداخته مي‌شود. در مرحله بعد با تطبيق روش SAPPhIRE با محيط معماري، ميزان نوآوري پاسخ‌هاي بناي معماري به نيازهاي انسان، با استفاده از اين مدل سنجيده مي‌شود. نتايج به‌ دست ‌آمده حاكي از اين است كه در بناهاي مورد مطالعه با تمهيداتي چون ايجاد ارتباط بصري بين طبقات، استفاده از فضاهاي نيمه‌باز و ايجاد امكان فعاليت‌هاي متنوع براي اقشار مختلف، خلاقيت معماري ارتقاء يافته است. در نهايت ميزان خلاقيت مجتمع لاله‌پارك 0.28، اطلس 0.25 و ستاره‌باران 0.20 محاسبه شد.