تقابل‌هاي فرهنگيِ نمادين در نمايشنامه‏ ي از پشت شيشه‏ ها اثر اكبر رادي با تكيه بر آراي ويليام بي ‌من

در آثار اكبر رادي زبان نقشي بنياني ايفا مي‌كند. بنابراين، بررسي‌هاي زبان‌بنياد مي‌تواند ما را در درك كنش دراماتيك آن‌ها ياري دهد. در اين مقاله، نمايشنامه‌ي از پشت شيشه‌ها از منظري زبان‌شناسانه و با استفاده از نظرات ويليام بي‌من بررسي شده است. ويليام بي‌من، مردم‌شناس امريكايي، زبان را ابزار اعمال قدرت و نشانگر منزلت متفاوت افراد در تعايلات اجتماعي مي‌داند. وي هر كنش را، صرف نظر از ارزش اخلاقي، يا بار ضداخلاقي آن، از منظر نقش ارتباطي بررسي مي‌كند. كتاب او، زبان، منزلت و قدرت در ايران هم مي‌تواند الگويي مناسب در خلق درام زبان‌محور باشد و هم مي‌تواند در تحليل رفتار پرسوناژهاي ايراني به كار آيد. بررسي از پشت شيشه‌ها به كمك نظريات بي‌من نشان مي‌دهد كه بر فضاي حاكم بر گفتمان دو زوج نمايش و همين‌طور فضاي حاكم بر گفتمان هر يك از زوج‌ها، نوعي درهم‌آميزي قطب‌هاي دروني-بيروني و سلسله‌مراتبي حاكم است. در طول سي‌سال رفت‌وآمد خانوادگي بايد به شكلي فزاينده شاهد شكل‌گيري و گسترش رابطه‌ي صميمانه بين دو زوج باشيم، اما درجازدن يك زوج و ارتقا اقتصادي و اجتماعي زوج دوم، همچنين، حاكميتِ موقعيت «ميزبان-ميهمان» مانع از اين امر مي‌شود و همواره رابطه‌اي سلسله‌مراتبي را بين دو زوج شاهديم. همين رابطه‌ي سلسله‌مراتبي را بين زوج‌هاي زن-شوهري نيز مي‌بينيم.