مواضع ايرانيان در مقابل فعاليت ‌هاي آموزشي ميسيونرهاي آمريكايي (از دوره محمد شاه تا انقلاب مشروطه)

نگاه ايرانيان به ميسيون آمريكايي كه از اواسطه دهه چهل سده‌ي نوزدهم ميلادي فعاليتهاي خود را در اروميه آغاز كرد، تا پيروزي انقلاب مشروطه فراز و فرودهاي زيادي را پشت‌سر گذاشت. اين مبلغان در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي، آموزشي و پزشكي تاثيراتي در جامعه ايران به‌جاي گذاشتند اما علي‌رغم اقدامات مفيد و موثرشان با چالش‌ها و مخالفت‌ها گوناگوني روبه رو شدند. پرسش‌هاي پژوهش حاضر اين است كه چه گروه‌هايي و به چه نحوي به اقدامات فرهنگي ميسيونرهاي آمريكايي واكنش نشان دادند؟ و آيا اين واكنش‌ها مانع فعاليت ميسيونرها شد؟ مقاله به‌روش توصيفي تحليلي و با تكيه‌بر مطبوعات و اسناد منتشر نشده نشان‌مي‌دهد برخورد حكمرانان قاجاريه با ميسيونرهاي آمريكايي در ايران تابع متغيرهاي گوناگون مذهبي، سياسي و اجتماعي بوده‌است. از طرف ديگر نيروهاي مذهبي در مقابل ورود انديشه‌هاي نوين و به‌طور كلي جريان‌هاي تازه مقاومت مي‌كردند و اين ايستادگي‌ها حتي منجر به قتل ميسيونرهاي آمريكايي هم شد، اما علي‌رغم تمام اين چالش‌ها و مخالفت‌ها، مطبوعات و ترقي‌خواهان اين دوره به‌دليل آگاهي از نظام پيشرفته آموزشي آمريكا يكصدا به حمايت از فعاليت‌هاي ميسيونرهاي اين كشور پرداختند و با ارائه گزارش‌ها و مقالات متعدد، مردم و مقامات دولتي را متقاعد كردند كه بايد از آموزش‌ها نوين آمريكا تأثير پذيرفت و اجازه ورود فرزندان مسلمان به مدارس ميسيونري آمريكايي داده شود در نتيجه اين مدارس با موانع كمتري روبه رو شدند.