سنجش ميزان تمايل به مهاجرت در خانوارهاي روستايي نواحي مرزي شرق كشور (مطالعه موردي: شهرستان تربت جام)

مقدمه: روستاهاي مرزي از نقاط حساس و استراتژيك كشور به شمار مي روند كه از جهات مختلف اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و امنيتي داراي ويژگي هاي خاص و منحصربه فرد هستند. مهاجرت روستاييان ساكن مرز، اين مناطق را از جمعيت توليدكننده و حافظ مرزهاي كشور خالي مي كند و مشكلاتي در مقصد مهاجرت ايجاد مي كند.هدف: پژوهش حاضر درصدد سنجش ميزان تمايل به مهاجرت خانوارهاي ساكن در روستاهاي مرزي شهرستان تربت جام كه بيش از 95 درصد اهل تسنن هستند، مي باشد.روش‌شناسي تحقيق: روش تحقيق توصيفي تحليلي و از نوع كاربردي – توسعه اي است. گردآوري اطلاعات به شيوه اسنادي و ميداني با استفاده از پرسشنامه بوده است. حجم نمونه 214 خانوار اهل تسنن ساكن در 17 روستاي واقع در 10 كيلومتري مرز ايران و افغانستان است.قلمرو جغرافيايي پژوهش: قلمرو جغرافيايي پژوهش، روستاهاي واقع در 10 كيلومتري مرز ايران و افغانستان در شهرستان تربت جام استان خراسان رضوي طبق تقسيمات كشوري سال 1395 و قبل از تفكيك شهرستان صالح آباد مي باشد.يافته ها: مطابق يافته ها ميانگين سازه تمايل به مهاجرت با 1.98 پائينتر از ميانه نظري بوده و در طيف ليكرت در حد كم سنجش شده است. دليل اين امر دوگانگي مذهبي مقصد با مبداء مهاجرت است كه موجب ايجاد هزينه هاي اجتماعي زيادي براي مهاجر در مقصد مي گردد لذا در بين ساكنان روستاهاي مرزي شهرستان، مهاجرت به عنوان راهبردي تدافعي در مواجهه با چالش هاي معيشتي و آخرين راهبرد براي دستيابي به استانداردهاي حداقلي معيشتي مطرح است. نتايج: اين مطالعه نشان داد تنها وجود برخي از محروميت ها موجب مهاجرت نمي شود، چراكه براي روستاييان اهل تسنن مرزنشين، دلايل فرهنگي (سكونت در زادگاه و با افراد هم مذهب) موجب تمايل پايين به مهاجرت مي گردد. از آنجا كه جمعيت در روستاهاي مرزي به عنوان ذخيره استراتژيك كشور محسوب مي شوند، تلاش جهت رفع مشكلات معيشتي خصوصا با توجه به تمايل كم ساكنان به مهاجرت و پايداري نسبي جمعيت، ضرورتي اجتناب ناپذير است.