جايگاه اميد در عرفان يحيي بن معاذ رازي

يحي بن معاذ رازي (متوفي 258 ق.) از نخستين عارفان ايراني و نظريه پردازان حوزۀ عرفان اسلامي و ايراني است كه او را «يگانه روزگار» خوانده‌اند. در عرفان ايراني كه اصالت به شادي شادماني داده مي‌شود و ابوسعيد ابوالخير از پيشتازان آن به شمار مي‌آيد مبناي فكري خود را از بزرگاني چون يحيي بن معاذ رازي اخذ كرده‌اند كه نظريۀ عرفاني خود را بر پايۀ «اميد» استوار ساخته بود و با اصالت نور و روشنايي ايران باستان هماهنگي بيشتري داشت. اين عارف با تكيه بر بخشايش خداوند كه بر غضب او پيشي دارد و بر اساس اين كه عبادات انسان در برابر رحمت‌هاي الهي بسيار ناچيز است و بر پايۀ اينكه وعده‌هاي الهي بر عهدۀ اوست و وعيدهاي خدا بستگي به عمل بندگان دارد نتيجه مي‌گيرد كه بايد به رحمت خدا اميدوار بود و همين اميد به دنبال خود شادماني را در پي دارد و بر همين پايه غنا را بر فقر ترجيح مي‌كند و خداوند را اميد اصلي خود و عارفان به شمار مي‌آورد و بخشايش او را در دنيا با چنين وسعتي منجر به بخشايش آخرت ارزيابي مي‌كند.