مقايسه تطبيقي تشريح كبد و سيستم صفراوي از ديدگاه طب سنتي و طب نوين

مقدمه و هدف: داشتن اطلاعات از تشريح كبد به عنوان اساس مباحث باليني در درك و فهم بهتر درمان بيماري هاي اين عضو و يافتن درمان درست و سريع بيمار كمك مي كند. مقايسه تطبيقي باعث يادآوري دانش و تلاش پزشكان قديم براي شناخت و درمان بيماريها مي نمايد. لذا هدف از تحقيق حاضر مقايسه تطبيقي ديدگاه طب سنتي و طب نوين در تشريح كبد و مجاري صفراوي است. مواد و روش ها: در اين مقاله ابتدا متون معتبر طب سنتي مانند «تشريح تفرشي»، «قانون ابن سينا»، »طب اكبري»، « تشريح الابدان منصوري»، «خزائن الملوك» و «ذخيره خوارزمشاهي» مورد بررسي قرار گرفت. در انتخاب كتاب ها اعتبار مولف و قابل استناد بودن در نظر گرفته شده است. مطالب تشريحي نت برداري و جمع آوري گرديد. سپس با مطالب طب نوين از كتب آناتومي گري و اسنل تطبيق داده شد. در انتها در قالب جداول مقايسه و تفاوت و شباهتها بيان گرديد. يافته ها: نتايج تحقيق حاضر نشان مي دهد كه توصيفات آناتوميك دقيقي و عملكرد كبد صورت گرفته است. كبد داراي غشاء پوشاننده به رنگ سرخ تيره و در پهلوي راست و جزيي از بالاي شكم معرفي شده كه با رباط علاقه، اكليلي و مثلث به اطراف بسته شده است. اين غده داراي قطعه ايمن، ايسر، اسپيژل و مربعي مي باشد. همچنين داراي سطوح فوقاني، تحتاني، قدامي و مجاورات آن حجاب حاجز، دنده ها، معده، قولون، اثني عشر، گرده و مراره است. مراره گلابي شكل و داراي فم- مياني، عنق و مجرا است. از اجتماع مجراي كبدي و مراره مجراي كلدوك شكل مي گيرد. ناف كبد به صورت دو خط طولي و يك خط عرضي است كه داراي شريان كبدي، باب و مجراي صفراوي است. شاخه اي از شريان پايين رو در كبد پراكنده شده است. در بخش مقعر كبد رگ باب و در سطح محدب آن وريد اجوف قرار دارد. اعصاب به طور جزئي در جرم كبد نفوذ كرده و عصب باريكي در فاصله كبد و معده قرار دارد. توصيفات آناتوميك طب سنتي درباره كبد و مجاري صفراوي بسيار شبيه طب امروزي است و تفاوت هاي كمي وجود دارد. نتيجه‌گيري: در مقايسه تطبيقي تشريح كبد بين طب سنتي و جديد، تشابهات زياد در محل و موقعيت كبد، رباطها، هيلوم، لوب ها، خونرساني وجود دارد. در بعضي توصيفات آناتوميك مانند منشا وريدهاي بدن، عصب دهي و برخي مجاورات تفاوتهايي به چشم مي خورد. نامگذاري دقيق و با جزئيات كبد و بررسي عمكلرد آن به خوبي صورت گرفته است كه بيانگر تسلط و شناخت دانشمندان آن زمان از دانش آناتومي و نيز تجربه باليني آنها در شناخت بيماري ها و ارگان ها بوده است. به علاوه ما را به استفاده هر چه بيشتر از متون طب سنتي رهنمون مي كند.