واكاوي آموزه حديثي «اللهُ هوَ المسعِّرُ» در منابع فريقين: تحليل انتقادي انتساب گراني به خداوند

روايات متعددي با مضمون «اللهُ هوَ المسعِّرُ» در منابع اسلامي يافت مي‌شوند كه مفاهيمي چون «قيمت‌گذاري»، «گراني» و «ارزاني» را به خداوند نسبت مي‌دهند. پيرامون اين نوع روايات، محدثان فريقين به ارزيابي سندي و محتوايي اهتمام نموده، فقيهان بر پايه آن فتوا داده و متكلمان درباره مباني نظري آن به بحث پرداخته‌‌اند. از سويي، برخي رجال سياسي با تمسك به تعابيري چون «الأَسْعَارُ بِيَدِ اللهِ»، در صدد برآمده‌اند تا با ناديده گرفتن عوامل انساني دخيل در نوسانات قيمت‌ها، توجيه‌‌گر وضعيت نابسامان اقتصادي جامعه خويش باشند. اين جستار كه به شيوه توصيفي تحليلي و با تشكيل خانواده حديثي موافق و مخالف مفهوم قيمت‌گذاربودن خداوند سامان يافته، كوشيده است ضمن ارزيابي سندي اين احاديث، تحليلي لغوي، حديثي و كلامي از انتساب فعل «تسعير» به خداوند ارائه دهد. بر پايه پژوهش حاضر، انديشه انحصار قيمت‌گذاري در خداوند با سيره معصومان (ع) و اصول قرآني در تعارض است و اين انديشه انحرافي، ريشه در جبرگرايي و تفكر ناصواب يهود دارد.