بررسي تجربي ارتباط بين دين و سرمايۀ اجتماعي در ايران

چهارچوب تحليلي سرمايهٔ اجتماعي تأكيد دارد بر جامعه‌پذيري افراد كه از مشاركت در گروه‌هاي انجمني ناشي مي‌شود، و اين‌كه چگونه اين جامعه‌پذيري در خدمت القاي هنجارهاي خاص مشترك و تشويق كنش اجتماعي هميارانه و مشاركتي است. طرفداران چهارچوب سرمايهٔ اجتماعي معتقدند زندگي انجمني، كاركردهايي براي ايجاد اعتماد، تقويت شبكه‌هاي اجتماعي گسترده و تثبيت هنجارهايي دارد كه نظام‌هاي اجتماعي سالم را حفظ و توانمند مي‌سازد. در اين راستا، «دين» به‌عنوان يكي از عوامل مهمِ توليد و تقويت سرمايهٔ اجتماعي در جوامع مطرح شده و استدلال‌هايي توسط جامعه‌شناسان در معقول‌سازي اين رابطه اقامه گرديده است. در پژوهش حاضر، ابتدا استدلال‌هاي معطوف به مكانيسم‌هاي توليد سرمايهٔ اجتماعي توسط دين به فرضياتي در خصوص چگونگي ارتباط دين با سرمايهٔ اجتماعي ترجمه گرديد. سپس، تلاش شد با واحد تحليل قراردادن «شهرستان» و استفاده از داده‌هاي ثانويه، اعتبار اين فرضيات با روش تطبيقي درون‌كشوري در ايران مورد آزمون تجربي قرار گيرد. يافته‌هاي مربوط به آزمون تجربي فرضيات اين تحقيق نشان داد حتي هنگامي‌كه اثرات شاخص‌هاي مختلف توسعه‌يافتگي كنترل و حذف شود، دين هنوز هم عاملي تأثيرگذار بر تقويت سرمايهٔ اجتماعي در ايران است.