بررسي پيكره‌بنياد سازماندهي در نوشتار استدلالي فارسي‌آموزان: تلفيق دو رويكرد ساختار بلاغي و حركت بلاغي

هدف از پژوهش حاضر، بررسي سازماندهي يا پيوستگي در متن‌هاي فارسي‌آموزان است. سازماندهي ارتباط ايده‌ها در متن و انسجام، مرتبط با ارتباط بنده است. از ميان رويكردهاي گوناگون، دو رويكرد ساختار بلاغي مان و تامپسون Mann Thompson , 1988)) و حركت بلاغي سوالز (Swales, 1990) نسبت به ديگر رويكردها براي تحليل پيوستگي توليدات نوشتاري زبان‌آموزان مزايايي دارند و هر كدام داراي كاستي‌هايي هستند كه رويكرد ديگر آن را از بين مي‌برد. از اين رو، در پژوهش حاضر اين دو رويكرد با هم‌ديگر تلفيق مي‌شوند تا با روشي كارآمد نوع پيوستگي و ميزان و خطاي آن در متن‌هاي نوشتاري فارسي‌آموزان بررسي شود. در اين پژوهش، تعداد 39 تكليف نگارش فارسي‌آموزان در آزمون بسندگي بنياد سعدي بررسي شد. سطح كيفيت نوشتاري اين متن‌ها بر اساس روبريك بنياد سعدي و توسط دو ارزياب، تعيين گرديد. سپس ساختار يك متن استدلالي مورد انتظار ارزيابان، براساس نظرسنجي از 10 ارزياب آموزش‌ديده با روبريك تعيين شد. متن‌ها براساس اين ساختار و ايده‌هاي اصلي يك متن استدلالي (مقدمه-بيان مسأله-پرداختن به ديدگاه‌ها- موضع‌گيري و جمع‌بندي) برچسب‌گذاري شدند. يافته‌ها نشان مي‌دهند كه فارسي‌آموزان متن‌هاي خود را با همه ايده‌هاي اصلي سازماندهي و ايده‌ها را پشتيباني مي‌كنند، ولي متن‌هاي با سطح كيفي بالاتر، بيشتر احتمال دارد كه بخش مقدمه داشته باشند. همچنين، بخش مقدمه، بيان مسأله و موضع را پشتيباني كنند و كمتر بخش جمع‌بندي را در بر مي‌گيرند. افزون بر اين، ميزان بندهاي بي‌ربط نيز در متن آن‌ها كمتر است. ميان كيفيت نوشتاري متن‌ها و نوع سازماندهي آن‌ها رابطه معنا‌دار فقط در شش متغير موردِ اشاره ديده مي‌شود.