بررسي گفتمان كودكان اوتيستي برپايه فرانقش بينافردي و متني

هدف از پژوهش حاضر، بررسي گفتار كودكانِ 6 تا 10 ساله داراي اُتيسم بر اساس فرانقش بينافردي و متني در نظريه نقش‌گرايي هليدي (Halliday, 2014) است. دو گروه از كودكانِ سالم و داراي اُتيسم، گروه‌هاي شاهد و تجربي پژوهش را شكل مي‌دهند كه به روش تصادفيِ طبقه‌اي انتخاب شده‌اند. داده‌هاي گفتاري هر دو گروه، ثبت شده و بر اساس فرانقش بينافردي و متني مورد تحليل قرار گرفته‌است. پرسش اصلي پژوهش حاضر از اين قرار است كه آيا فرانقش بينافردي مي‌تواند در بررسي جمله‌هاي افراد مبتلا به اتيسم مؤثر باشد و اينكه گفتمان افراد مبتلا به اتيسم چگونه بر اساس مدل فرانقش متني نقش‌گرايي هليدي بازنمايي مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه ارتباط بينافردي در كودكانِ مبتلا به اُتيسم، به دليل كم‌حرف‌‌بودن و تمايل‌نداشتن به برقراري ارتباط، بسيار ضعيف است. بين ميزان به‌كارگيري مقوله وجهيت در دو گروه كودكان مبتلا به اُتيسم و كودكان سالم، تفاوت معناداري وجود دارد. هرچند كه در كاربرد مقوله قطبيتِ منفي، تفاوت آشكاري بين دو گروه مشاهده نشد و هر دو گروه، به استفاده از جمله‌هاي مثبت تمايل داشتند. مبتلايان به اُتيسم، درك شفافي از مفهوم زمان نداشتند و در جمله‌هاي خود از زمان حال بيشتر بهره مي‌بردند. از نظر وجه، وجه‌هاي اخباري و امري پركاربرد بوده و كاربرد وجه التزامي بسيار محدود است. فاعل و نيز آغازگرها در گفتار مبتلايان به اُتيسم، اغلب واژه‌هاي ملموس و در دسترس هستند. يافته‌هاي اين پژوهش مي‌تواند براي مربيان كودكان داراي اُتيسم، روان‌شناسان و زبان‌شناسان مفيد باشد.