مبتداسازيِ ضميرگذارِ ساخت ملكي در زبان فارسي بر اساس رويكرد بهينگي

هدف پژوهش حاضر، بررسي كارايي نظريه بهينگي در تجزيه و تحليل مقوله ساخت ملكي زبان فارسي است. مقاله پيش رو مي كوشد با استفاده از نظريه نحو ترازمند (2004; Newson, 2010 Newson,) و در چارچوب نظريه بهينگي (Prince Smolensky, 1993/2004) نشان دهد كه در ايجاد مبتداسازي ضميرگذار ساخت ملكي در زبان فارسي محدوديت هايي مشتمل بر محدوديت هاي تقدم، مجاورت و وفاداري اعمال مي شوند كه ترتيب مرتبه بندي آن‌ها صورت يا صورت هاي بهينه را مشخص مي سازد. روش پژوهش توصيفي-تحليلي است و نمونه هاي مورد بررسي مشتمل بر زبان محاوره است. مواردي كه در اين مقاله بررسي مي شوند عبارتند از الف) ماهيت سازه مبتداشده در ساخت ملكي ب) وضعيت موضوع اول (فاعل) به صورت اسم خاص يا ضمير فاعلي محذوف و ج) وضعيت مبتداسازي مضاعف در ساخت ملكي زبان فارسي. يافته‌هاي مربوط به تابلوها نشان مي دهد كه مبتداسازي ضميرگذار مالك در ساخت ملكي در واقع مبتداسازي افزوده است و نه موضوع. بر مبناي يافته‌هاي پژوهش، حضور فاعل به‌صورت اسم خاص و يا ضمير فاعلي تأثير يكساني بر تحليل تابلوها دارد. از سوي ديگر، در ساخت ملكي زبان فارسي امكان مبتداسازي مضاعف وجود دارد. اين پژوهش نشان مي دهد كه نظريه بهينگي و يك نظام ترازمند مبتني بر ترتيب خطي سازه ها در تجزيه و تحليل ساخت مبتداسازي ضميرگذار مالك زبان فارسي كارايي لازم را دارد.