چارچوب مفهومي براي شناسايي و ارزيابي مؤلفه‌هاي اصلي مسئوليت‌ اجتماعي‌ دانشگاه با استفاده از روش فراتركيب

در سال هاي اخير، به دليل افزايش يافتن و پيچيده شدن مسائل جامعه، توجه به مسئوليت اجتماعي دانشگاه افزايش يافته است. در اين مقاله با هدف تعريف مسئوليت اجتماعي دانشگاه و شناسايي مؤلفه هاي آن به بررسي انتقادي آراي گوناگون دربارۀ دانشگاه مطلوب در دنياي پيچيدۀ امروز پرداخته شد. سپس با استفاده از روش فراتركيب دسته بندي جامع و منسجمي از ابعاد و مؤلفه هاي مسئوليت اجتماعي دانشگاه ارائه شد. در حوزۀ مطالعات دانشگاه پژوهي با جست وجو در پايگاه مقالات داخلي و با توجه به واژگان مرتبط، 870 منبع اوليه در بازۀ زماني ده سال اخير استخراج گرديد. سپس با بررسي ارتباط عنوان، چكيده، روش و يافته هاي مقالات با اهداف اين پژوهش، 23 مقاله براي كدگذاري مدنظر قرار گرفت. در ادامه با كدگذاري باز و محوري، شاخص هاي مسئوليت اجتماعي دانشگاه در 5 بعد و 26 مقولۀ اصلي دسته بندي شد كه عبار تاند از: ابعاد راهبردي با مؤلفه هاي چشم انداز و راهبرد روشن، رهبر حامي، ائتلاف و تعامل گسترده با ذي نفعان بيروني، تأمين مالي پايدار، ادارۀ مشورتي و آزادي دانشگاهي، ارزيابي، مستندسازي و گزارش دهي مستمر؛ آموزش با مؤلفه هاي آموزش اصول شهروندي، توسعۀ توانمندي دانشجو، آموزش فراگير، محتواي درسي مسئله محور، يادگيري مشاركتي و اخلاق در آموزش؛ پژوهش با مؤلفه هاي پژوهش مشاركتي، پژوهش مسئله محور، اخلاق در پژوهش، حمايت از نوآوري و ترويج علم در صنعت و جامعه؛ خدمات با مؤلفه هاي حمايت از شركت هاي نوپا، مشاركت در اقتصاد منطقه، تقويت سرمايۀ فرهنگي و اجتماعي و فعاليت هاي خيرخواهانه؛ مديريت داخلي با مؤلفه هاي رويه هاي كاري منصفانه، كيفيت زندگي كاري دانشگاهيان، توجه به محيط زيست، ساختار و فرهنگ پويا و زيرساخت نوين. اين مقاله نشان مي دهد دانشگاه مسئوليت پذير در قبال جامعه، در تمامي كاركردهاي خود به صورت متناسب به مسائل اجتماعي توجه مي كند و اين دغدغه را تنها به رسالت سوم دانشگاه و فعاليت هاي خيرخواهانه تقليل نمي دهد. در انتهاي مقاله پيشنهادهايي براي تقويت مؤلفه هاي مسئوليت اجتماعي در دانشگاه ايراني نيز ارائه شده است.