اندازه‌‌گيري و پايش پوشش گياهي رويشگاه‌‌هاي شور حاشيه غربي درياچه اروميه

دستيابي به اطلاعات پايه‏‎ و بهنگام از اكوسيستم‌‌هاي مرتعي؛ نيازمند اندازه‏گيري مستمر و بلند مدت پوشش گياهي است. با اين هدف، طي سال‌‌هاي 1400-1397 در زمان مشخص، از پوشش گياهي تيپ‌‌هاي گياهي معرف رويشگاه‌‌هاي شور درياچه اروميه، شامل؛ Salicornia europaea، Halocnemum strobilaceum، Aeluropus littoralis- Aeluropus lagopoides- Salicornia europaea، Aeluropus littoralis- Aeluropus lagopoides و Atriplex verrucifera ، در سامان عرفي اوصالو، آماربرداري شد. در هر يك از تيپ‌‌هاي گياهي، با در نظر گرفتن ابعاد و فضاي بين لكه‌‌هاي ‌‌گياهي، چهار ترانسكت 300 متري با آزيموت ‌‌يكسان، در امتداد گراديان‌‌ شوري، با فاصله 50-25 متر از همديگر، بكار برده شد. در روي هر ترانسكت، تعداد 10 پلات با فاصله 30 متر از همديگر، مستقر شد. پلات‌‌گذاري، به‌‌نحوي انجام گرديد كه در عين يكسان بودن فواصل پلات‌ها، اصل تصادفي بودن نيز رعايت گردد. لذا نقطه شروع ترانسكت‌هاي مختلف، يكسان نبود. اندازه واحدهاي نمونه‌‌برداري و ابعاد آنها؛ به‌‌لحاظ نحوه متفاوت پراكنش پوشش گياهي تيپ‌‌هاي گياهي، يكسان در نظر گرفته نشد. اندازه پلات براي تيپ‌‌‌هاي‌‌ گياهي Salicornia europaea، Halocnemum strobilaceum، Aeluropus littoralis- Aeluropus lagopoides- Salicornia europaea، Aeluropus littoralis- Aeluropus lagopoides و Atriplex verrucifera ، به‌‌ترتيب؛ 0.5، 2، 0.5، 0.25 و 2 متر مربع در نظر گرفته شد. ميانگين توليد علوفه رويشگاه مورد پژوهش، طي سال‌‌هاي 1397، 1398، 1399 و 1400به‌‌ترتيب؛ 404.6، 456.6، 478.6 و 338.2 كيلوگرم در هكتار و ميانگين درصد پوشش تاجي، 48.4، 54.6، 58.8 و 41.0 درصد بود. در طي اين مدت، ميانگين بارندگي سالانه، روند نزولي داشت و در مقايسه با ميانگين دراز مدت (346/9 ميلي متر) در سال هاي 1400-1397، به ترتيب: ترسالي شديد، ترسالي متوسط، سال نرمال از نظر بارندگي و خشكسالي متوسط، در منطقه حاكم بود. در مجموع، رابطه مستقيمي بين مقدار توليد با بارندگي منطقه و وضعيت خشكسالي هواشناسي، مشاهده نشد. فلذا، به نظر مي رسد كه رفتار اكولوژيكي در چنين رويشگاه هايي، مشابه با اكوسيستم هاي ماندايي باشد و به تبعيت از اين رفتار، انتظار مي رود كه مقدار عملكرد اكوسيستم، بيشتر تحت تاثير آب سطح الارضي و مقدار سيلاب هاي ورودي به درياچه باشد. ميانگين امتياز وضعيت مرتع تيپ هاي گياهي، در مجموع سال ها، با همديگر، متفاوت بود ولي بين امتياز كسب شده در سال هاي مختلف، عليرغم تغيير 15 درصدي نمره ميانگين ها، تفاوت معني داري، مشاهده نشد. ميانگين امتياز تيپ هاي گياهي در مجموع سال ها، 38/7، 35/1، 46/5، 49/0 و 39/3 بود كه بيشترين مقدار مربوط به تيپ گياهي Aeluropus littoralis- Aeluropus lagopoides و كمترين مقدار، مرتبط با تيپ گياهي Halocnemum strobilaceum مي باشد. ميانگين امتياز عامل هاي تعيين وضعيت مرتع نيز در هر يك از سال هاي 1397، 1398، 1399 و 1400 به ترتيب: 39/3، 43/0، 45/8 و 38/7 مي باشد. بدين ترتيب، براي شناخت صحيح تغييرات وضعيت مرتع، نياز به اطلاعات دوره هاي زماني معين (مثلا هر پنج سال يكبار) است.