ساخت كلان رباعيات نيما يوشيج

ساخت كلان به ساختار زيرين و بنياديني اطلاق مي شود كه نظام و سازمان متن يا گفتمان را تبيين و تفسير مي ‌كند. در بررسي و توصيف ساخت كلان رباعيات نيما، كه برپايه طرح ساخت گفتماني و متني لطف الله يارمحمدي درباره رباعيات خيام صورت گرفته و مبتني بر سه‌سازه «توصيف»، «توصيه» و «تعليل» است، علاوه‌بر اين‌سه‌سازه، سازه‌هاي «تمنا و آرزو»، «تأسف»، و «تعجب» نيز قابل تشخيص است. براساس اين طرح، رباعيات نيما را مي‌ توان به سه‌دسته رباعيات تك‌ سازه‌ اي، دوسازه‌ اي و سه ‌سازه‌ اي تقسيم كرد. رباعيات تك‌سازه ‌اي بيش از نيمي از كل رباعيات نيما را به خود اختصاص داده است. سازه اصلي و محوري در رباعيات نيما سازه توصيف است كه بيشترين بسامد را دارد و در آن نيما به توصيف احوال خود، به‌ويژه احوال عاطفي خويش، در قالب گفت‌وگوهايي عاشقانه با معشوق پرداخته است. همچنين، توصيف طبيعت، انسان، جهان و ديگر مقوله ‌هاي كلي از ديگر عناصر سازه توصيف در رباعيات او به‌شمار مي ‌آيد. ازآنجاكه در دستگاه ارتباطي رباعيات نيما، جزء فرستنده در مركز و كانون توجه قرار دارد، گفتمان رباعيات او از نوع توصيفي است. نگاه نيما در اين اشعار به مقوله‌ هايي همچون عشق، انسان و جهان، غالباً مبتني بر نگرش سنّتي است و فقط در رباعياتي كه در آنها به توصيف طبيعت پرداخته، نشانه ‌هايي از بينش نو و تازه او ديده مي‌شود.